De nieuwe samenzweerders
Tom Sine introduceert in zijn boek De nieuwe samenzweerders vier groepen van vernieuwers, ,,hoopgevende mosterdzaadjes, waar God mee verder gaat’’.
Door Frank Mulder en Freek Koster
De emerging church-stroming
Vanaf eind jaren tachtig begonnen jonge christenen in Engeland en de VS na te denken over nieuwe vormen van kerk-zijn in een postmoderne cultuur. Ze experimenteerden met alternatieve vormen van aanbidding, zoals nachtelijke bijeenkomsten in bioscopen en oude liturgieën in hippe lunchrooms. Deze zogenoemde emerging-beweging bestond lange tijd vooral uit blanke mannen, hoewel de laatste tijd meer vrouwen zich aansluiten en de beweging een mondiaal karakter krijgt.
Een mogelijke definitie van deze bonte verzameling initiatieven is volgens Sine: ,,Gemeenschappen die de weg van Jezus willen gaan binnen een postmoderne cultuur.’’ De missie van de emerging churches is per definitie naar buiten gericht, vanuit een verlangen om een positieve invloed te hebben op de levens van mensen in hun omgeving. Christenen in de emerging-hoek voelen zich over het algemeen betrokken bij sociale thema's.
In de emerging church krijgen verhalen de voorkeur boven theologie, vragen boven antwoorden, expressie boven programma. Je ziet er veel liturgische experimenten en creatieve vormen van aanbidding.
Emerging-leiders willen mensen aansporen tot een authentieker, doorleefd, holistisch geloof. Precies daarom moet de gevestigde kerk hen in de gaten houden, aldus Sine.
De missionaire stroming
In tegenstelling tot de emerging church kent de missionaire kerk zijn oorsprong in de academische wereld. Wetenschappers daagden traditionele kerken uit zich meer op de buitenwereld te richten. Ze werden geďnspireerd door onder meer Lesslie Newbigins ideeën over geloof, cultuur en missie, en door de boeken van de Brit Stuart Murray over christendom in een postchristelijke cultuur.
De missionaire leiders in de gevestigde kerken zijn het in veel zaken eens met hun tegenhangers in de emerging church, maar ze hebben vaak een theologische opleiding gevolgd en zijn meer multicultureel gericht. Velen hebben als doel missionaire kerken te stichten binnen bestaande denominaties. De Anglicaanse Kerk in het Verenigd Koninkrijk is begonnen met het ondersteunen van een hele reeks missionaire experimenten onder de naam Fresh Expressions.
Deze stroming stelt ons volgens Sine de vraag: hoeveel van onze tijd en middelen is gericht op het bevredigen van de behoeften van de mensen ín de kerk, in plaats van op het toerusten van de leden om hun omgeving te dienen?
De multiculturele stroming
God is iets nieuws aan het doen met jonge mensen uit verschillende culturen die samenkomen. Dat is bijvoorbeeld te zien onder jonge Afro-Amerikanen die deel uitmaken van de stedelijke hiphopcultuur in Amerika. Hoewel de meesten van hen nooit van postmoderniteit hebben gehoord, staan velen argwanend tegenover moderniteit, autoriteit en kant-en-klare antwoorden. Er zijn zelfs monoculturele kerken die zich beginnen af te vragen of hun model wel helemaal bijbels is. Kun je jezelf wel kerk noemen als je allemaal hetzelfde bent? Sommige kerken introduceren liturgische elementen uit verschillende culturen.
De nieuwe multiculturele stroming is divers, maar wat de aanhangers ervan gemeen lijken te hebben, is – net als de emerging church – het verlangen aan te sluiten bij een nieuwe generatie. Met de missionaire kerken delen ze de nadruk op een missie die gericht is op de behoeften van mensen buiten de kerk. Ze zijn daardoor veel meer betrokken bij lokale en wereldwijde zending.
Deze stroming mogen we niet vergeten, zegt Sine, en niet alleen omdat ons land multicultureler wordt. ,,Ze biedt een voorproefje van de toekomst van God, waar alle volken Hem zullen dienen in hun eigen taal, op hun eigen manier.’’
De monastieke stroming
In tegenstelling tot de andere drie zijn de meeste groepen binnen de monastieke stroming niet geďnteresseerd in het planten van nieuwe kerken. Een deel ervan voelt zich in de eerste plaats aangetrokken tot de spirituele aspecten van het kloosterleven, en wil dat toepassen in het dagelijks leven. Er zijn de laatste jaren verschillende nieuwe lekenordes opgericht, zoals de Orde van het Mosterdzaad.
De wat radicalere groepen voelen zich vooral aangetrokken tot het leven in een gemeenschap te midden van de armen, met aandacht voor gebed en liturgie. Velen van hen kiezen ervoor te leven op hetzelfde economische niveau als de armen om hen heen.
Eén van de nieuwste uitingen is de 'nieuwe monastieke beweging' die in 2005 in de VS is opgericht. De jonge deelnemers wonen in gemeenschappen waar ze tussen de armen willen leven, vaak in achterbuurten, en hebben een paar ‘scholen voor bekering’ opgericht. De boeken van een van hen, Shane Claiborne, vinden tegenwoordig hun weg naar Nederland.
Alle monastieke groepen zetten zich sterk in voor sociale gerechtigheid, verzoening en politieke campagnes voor de armen.
,,Deze groepen stellen ons een belangrijk voorbeeld door hun radicale keuze voor Gods Koninkrijk te midden van een consumptiecultuur’’, zegt Sine. ,,Ze zien kerk niet als gebouw voor de zondag, maar als gemeenschap waarin we zeven dagen per week leven.’’
© 2005 CV·Koers
