Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt (CDA) roept ouders op om meer prioriteit te leggen bij hun schoolgaande kinderen. Prima, maar dan moet de minister wel met passend beleid komen, stelt Henk van Dam.

De oproep van minister van Bijsterveldt eind november is concreet, uitdagend en prikkelend: laat ouders meer investeren in hun kinderen en meer beschikbaar zijn voor de school van hun kinderen. Een aantal vakantiedagen gebruiken om te investeren in de kinderen en in de school, en werktijden die mogelijk maken dat een van de ouders thuis is op ‘kindvriendelijke’ momenten zijn twee voorbeelden die Van Bijsterveldt noemt om ouders ertoe te bewegen meer ouder voor hun kind te zijn.

Ouders zijn nodig
De spilfunctie van ouders en de centrale betekenis van het gezin blijken in onze samenleving steeds duidelijker. Er worden hogere eisen gesteld aan de kwaliteit van het onderwijs en exameneisen worden aangescherpt. Tegelijk wordt bezuinigd, blijkt het steeds lastiger om leerlingen te motiveren tot het maken van huiswerk en vragen steeds meer kinderen – ook vanwege hun thuissituatie – extra aandacht. Tegen die achtergrond is de oproep van Van Bijsterveldt logisch: er staat in onderwijsland heel wat op het spel. Ouders die hun kinderen stimuleren en willen investeren in de school zijn daarin een belangrijke schakel.
Maar veel ouders zijn niet thuis als kinderen uit school komen of hebben na hun werk onvoldoende tijd en energie om hun kinderen te motiveren of te helpen op school.
Niet alleen de onderwijspraktijk toont aan hoe belangrijk ouders zijn, ook de pedagogiek onderstreept dat. Hechting vindt plaats in het eerste levensjaar, de meest invloedrijke sporen in het leven van kinderen ontstaan in de eerste acht levensjaren. Tussen 12 en 20 jaar valt 80 procent van alle geloofs- en levensbeslissingen. Ouders, hun voorbeeld, hun beschikbaarheid en de kwaliteit van gezinsrelaties zijn daarin de meest bepalende invloedsfactor. En kwalitatief goed onderwijs is daarin ook essentieel!
Dit gegeven uit de onderwijspraktijk en de pedagogiek wordt in de Bijbel met kracht onderstreept. Binnen de scheppingsorde is het gezin de intiemste samenlevingsvorm voor een kind. Waar ouders investeren in tijd, aandacht en liefde, daar leren kinderen leven, geloven, hopen en liefhebben. Deuteronomium 6 zegt het kernachtig: het leven van ouders vertelt het verhaal van de liefde aan kinderen.
En het hart van geloven is leven in relatie met God, die Vader wordt genoemd. Die relatie leren kinderen door de relatie met hun ouders. Nam Jezus niet een kind op schoot om daarmee te benadrukken dat het gaat om betrokken ouderen en om ouders die hun kind beschermen, koesteren, dragen en geborgenheid bieden? 

Prioriteiten
Het signaal dat Van Bijsterveldt afgeeft is overigens niet nieuw. Al tientallen jaren speelt de discussie over de effecten van twee werkende ouders op de opvoeding van kinderen. Het klassieke plaatje, waarbij de ene ouder kostwinner is en de andere ouder thuis is, is vrijwel verdwenen. In vrijwel alle gezinnen zijn beide ouders actief op de arbeidsmarkt. Vaak regelen ze het zodanig dat het gezin er nauwelijks nadelige gevolgen van ondervindt. Parttime constructies en flexibele werktijden zijn daar voorbeelden van. De prioriteit van ouders blijft dan – ook als ze allebei werken – liggen in het gezin en bij de opvoeding. Maar er zijn ook voorbeelden waarbij door financiële verplichtingen en de status van een betaalde baan prioriteiten verlegd worden. Carrière maken en financiële verplichtingen gaan ten koste van opvoeding van kinderen en aandacht voor de schoolprestaties. De vraag is daarbij niet of een van beide ouders werkt of beide ouders werken, maar waar ouders de prioriteit leggen.  
Een andere vraag is: welke keuzevrijheid hebben ouders? Opmerkelijk: een CDA-minister bepleit dat ouders hun prioriteit leggen bij hun opvoederstaak. Maar tegelijk zorgt juist het arbeidsbeleid van eerdere kabinetten (waar het CDA deel van uitmaakte) ervoor dat er zo veel tweeverdieners actief moeten zijn. Als een gezin met opgroeiende kinderen aan alle financiële verplichtingen wil voldoen, moeten ouders vaak meer werken dan goed is voor hun kinderen. Soms werken ze ook meer dan ze zélf willen. Daarom is de oproep van Van Bijsterveldt aan ouders óók een oproep aan de regering om te werken aan een beleid dat het voor ouders mogelijk maakt om meer tijd te besteden aan de school van hun kinderen.

Handreiking gevraagd
Minister Van Bijsterveldt roept op tot meer aandacht voor kinderen, tot meer betrokkenheid bij de school en daarin tot herbezinning op prioriteiten van ouders. Wat zijn kinderen ons waard, wat willen we investeren, wat mag dat kosten? Die vraag roept ouders op tot een andere houding en de regering tot een ander beleid. Een minister die roept om meer aandacht voor schoolgaande kinderen heeft ook de taak om een beleid te realiseren dat dat mogelijk maakt. Concreet: de regering moet meer investeren in initiatieven vanuit kerk en samenleving die gericht zijn op begeleiding, ondersteuning en toerusting van ouders.
Ouders kunnen meer tijd vrijmaken voor hun kinderen wanneer de noodzaak van tweeverdienerschap minder wordt. Dat kan door lastenverlichting te realiseren voor deze gezinnen, primair als het gaat om kosten van ouders voor onderwijs. Daarnaast is het ook goed om kritisch te kijken naar andere aspecten van financiële lasten binnen gezinnen. De minister zou moeten stimuleren dat ouders bewust kiezen voor hun gezin ten koste van betaald werk, en in de beeldvorming moeten zij er positief van afkomen.
Genoeg huiswerk dus voor Van Bijsterveldt. De nieuwe generatie is het meer dan waard!


Henk van Dam is docent godsdienst en toerustingswerker bij Radar – geloven in opvoeding