Arie Slob kijkt terug op een bewogen jaar. Hij werd plotseling fractievoorzitter van de ChristenUnie, moest een kritische evaluatie over de partijkoers in ontvangst nemen en dan is er ook nog de economische crisis. ‘Die drukt bijna fysiek op mijn schouders.’

De VVD'ers moeten hun wenkbrauwen opgetrokken hebben onlangs, toen ze luid gezang hoorden in hun gang. Het zingen was afkomstig uit de zogenaamde rooksalon. Daar sloot de fractie van de ChristenUnie een bijeenkomst met een aantal voorgangers af door te zingen. De VVD'ers dienden een klacht in, want ,,zo konden ze niet werken”.
Arie Slob, voorzitter van de Tweede Kamerfractie van de ChristenUnie, kan er smakelijk om lachen. Het voorval tekent zijn dagelijkse bezigheden in Den Haag. Nu eens debatteren achter het spreekgestoelte in de Kamer of stapels papier doornemen, dan weer bezig om inspiratie op te doen in de Bijbel. En altijd in een omgeving waarin hij zich soms als een vis in het water voelt en soms met argusogen bekeken wordt.
In zijn boek Altijd in beweging, dat half november verscheen, schrijft Slob over het politieke spel in Den Haag en legt hij uit waar hij zich sterk voor wil maken. Hij beschrijft ook hoe hij in de politiek terecht is gekomen. Daar lijkt hij zich op sommige bladzijdes nog steeds over te verbazen: hij – een van de tien kinderen van een middenstandsgezin, voormalig docent – is nu volksvertegenwoordiger.
Toch is hij allang geen groentje meer. Slob zit al bijna tien jaar in de Kamer en heeft ook ervaring als gemeenteraadslid in Zwolle. Hij heeft plezier in het politieke handwerk, lees je tussen de regels door. Dat komt vooral doordat geen dag hetzelfde is, vertelt Slob. ,,Je bent met allerlei onderwerpen tegelijk bezig, je ontmoet de meest uiteenlopende mensen, je komt overal. Maar wat de politiek vooral zo leuk maakt, is dat je dicht bij het vuur zit waar de beslissingen genomen worden. Ik vind het geweldig om hier vanuit mijn christen-zijn een bijdrage aan te kunnen leveren.”

Heftige onderwerpen
Als je wilt, kun je dag en nacht druk zijn als politicus. Maar regelmatig zet Slob bewust de knop om, bijvoorbeeld als hij bij zijn gezin wil zijn. Dan is politiek Den Haag even ver weg. ,,Maar dat lukt niet altijd”, geeft de politicus toe. ,,Het werk is namelijk niet altijd alleen maar leuk. Als politicus heb je soms te maken met heftige onderwerpen.”
Hij doelt op thema's als de economische crisis of de groeiende polarisatie in Nederland. ,,Dat zijn onderwerpen die je niet even uit kunt zetten. De economische crisis is een onderwerp dat bijna fysiek op mijn schouders drukt. We vragen ons voortdurend af: wat kunnen we doen? Wat is de juiste weg? Ook de polarisatie in Nederland is een onderwerp dat steeds terugkeert. Bij de discussie over de gewetensbezwaarde ambtenaar merkte ik het weer: in onze samenleving is er voor christenen steeds minder ruimte om religie te beleven. Ik maak me zorgen over de vraag hoe we elkaar weer vinden.”
Slob heeft zijn boek bewust een persoonlijke touch gegeven. ,,Ik wilde vooral niet dat het een zakelijke opsomming van gebeurtenissen zou worden”, zegt hij. ,,Ik heb mezelf, toen ik hier kwam werken, beloofd dat ik altijd dicht bij mezelf zou blijven. Ik wil oprecht zijn en geen kunstje opvoeren.”
Dat telde ook bij het schrijven van zijn boek. En dus schrijft hij vrijuit hoe moeilijk hij het vond toen hij tijdelijk de Kamer uit moest, wat hem beweegt – 'Je kunt Jezus niet volgen als je stilstaat' – en hoe hij het politieke handwerk leerde. ,,Ik vind de inhoud erg belangrijk, ik ken mijn dossiers altijd goed. Maar ik heb ook moeten leren dat je als politicus naar buiten gericht moet zijn. Ik ben er inmiddels aan gewend om snel te schakelen. Ik heb geleerd de boodschap te verkopen.”
Slob beschrijft in het boek ook hoe hij in zijn dagelijks leven soms moet schipperen tussen het Kamerwerk en zijn gezin. Hij licht toe: ,,Veel mensen zijn zich er volgens mij onvoldoende van bewust wat voor druk dit leven legt op een gezin. Maar ik heb ook weer niet te veel geschreven over mijn gezin, want ik wil hen hier niet helemaal in meeslepen.”
Wat het boek tevens tot een persoonlijk verslag maakt, is dat Slob ook schrijft over vervelende akkefietjes, meningsverschillen of de verhouding met collega's. Hij schrijft bijvoorbeeld expliciet over de samenwerking met Tineke Huizinga. ,,Dankzij het boek van Sytze Faber [De wet van de koestal, MA] was het beeld ontstaan dat wij onverenigbare karakters zouden hebben. Mijn verhouding met haar wás anders dan die met André, dat klopt. Er waren spanningen, daar schrijf ik ook eerlijk over. Maar het is echt overdreven om ons neer te zetten als water en vuur. Als we een meningsverschil hadden, wilde Tineke daar altijd over praten. In het boek wilde ik graag schetsen hoe de werkelijkheid was, want ik heb echt last gehad van dat beeld dat was ontstaan.”

Te druk
Dat hij in zijn drukke agenda nog genoeg gaatjes had om een boek te schrijven, komt vooral doordat uitgever Paul Abspoel van Ark Media heel vasthoudend bleek en doordat Slob schrijven leuk vindt. En ja, benadrukt hij, in tegenstelling tot wat veel mensen denken: ,,Ik heb het boek écht zelf geschreven. Als mijn naam op de kaft staat, moeten het wel mijn eigen woorden zijn.”
Was het niet logischer geweest zo'n boek te schrijven aan het einde van zijn politieke loopbaan? ,,Dat zou ook kunnen, ja. Maar waarom niet nu? Het kwam op mijn weg. Bovendien zit ik nu in een positie waarin ik andere christenen kan aanspreken, dus doe ik dat ook.”
Niet voor niets staat Slob op de cover van zijn boek met hardloopschoenen om zijn nek. 'Kom in beweging', luidt de titel van een hoofdstuk waarin hij christenen wijst op hun verantwoordelijkheid in de samenleving. 'Christenen moeten (…) betrokken zijn bij de wereld waarin ze leven en haar sociale problemen', schrijft hij. ,,Toen ik raadslid was in Zwolle kwam ik op heel veel plekken: bij de opvang voor dak- en thuislozen, in buurthuizen, noem maar op. Het viel me toen op dat er heel weinig christenen betrokken waren bij dit soort activiteiten. Waar waren zij? Te druk met hun eigen leven of te druk voor de kerk? Daar wil ik mensen op aanspreken.”
Inmiddels ziet hij dat die betrokkenheid wel verandert. ,,Er zit beweging in. Als ik nu op dezelfde plekken kom, zie ik dat veel meer christenen zich actief inzetten voor de maatschappij. De Voedselbank in Zwolle wordt bijvoorbeeld voor een groot deel door christenen gerund. Dat vind ik geweldig om te zien. Maar het blijft goed elkaar hierop aan te spreken, want het risico blijft altijd dat we te druk zijn met ons eigen leven.”

Het taalgebruik van Wilders
De ChristenUnie-voorman vindt het belangrijk dat christenen goed achter façades kijken. De polarisatie in Nederland treft tenslotte niet alleen christenen, maar ook moslims. ,,Er zijn christenen die achter Geert Wilders aanlopen omdat ze zich zorgen maken over een militante islam”, constateert hij. ,,Daar mag je je best zorgen om maken, dat doe ik ook, maar dat wil niet zeggen dat je vervolgens in eigen land geen ruimte moet geven aan moslims. We mogen als christenen ook nooit vanuit angst redeneren. We horen mensen juist in liefde te benaderen. En dan kom je op heel andere standpunten uit dan Geert Wilders.”
Slob begrijpt overigens wel waar de aantrekkingskracht van Wilders in zit: ,,Hij doet scherpe uitspraken over onderwerpen waar mensen zich druk over maken. Dat bewonder ik aan hem: hij weet precies wat er leeft en weet dat goed te verwoorden. Op die manier houdt hij ons wel een spiegel voor. Al is hij in zijn taalgebruik niet altijd een voorbeeld voor ons.”
Een spiegel kreeg de ChristenUnie eind vorig jaar ook voorgehouden in het evaluatierapport van de commissie-Schipper. Het forse zetelverlies na de Kamerverkiezingen liet zien dat de partij haar band met de kiezers deels was kwijtgeraakt. Slob: ,,De commissie constateerde onder andere dat we te druk waren geweest met regeren. We hielden niet expres onze oren dicht, maar blijkbaar was die band ongemerkt wel verdwenen. Daarom is het belangrijk steeds kritisch naar onszelf te blijven kijken.”
De partij moet nu hard haar best doen om de verloren kiezers terug te winnen. Volgens Slob is dat geen vergeefse moeite, want ,,er zijn zo veel christenen in Nederland die verantwoordelijkheid willen dragen in de samenleving”. Bovendien zitten kiezers niet meer vast aan één partij, zoals vroeger, ,,toen het vanzelfsprekend was dat je op dezelfde partij stemde als je ouders”. Dat zorgt er volgens Slob voor dat er bij kiezers altijd een mogelijkheid is om ze – voor het eerst of opnieuw – te overtuigen. ,,Er zijn genoeg mensen die we kunnen mobiliseren, ik ben absoluut niet bang dat we in de marge terechtkomen. Aan de andere kant vind ik ook dat we geen overdreven verwachtingen moeten hebben, dat hebben we inmiddels ook geleerd.”

Enorm veel regels
Slob heeft er een broertje dood aan als de ChristenUnie in een hokje wordt gestopt. Er wordt veel te makkelijk een stempel op de partij gedrukt, vindt Slob. ,,Wij willen ons niet laten beperken tot links of rechts, liberaal of sociaal. Men vindt ons bijvoorbeeld erg links geworden. Dat komt vooral doordat we op willen komen voor wat kwetsbaar is. Dat vinden wij een taak voor de overheid, ja. Maar dat maakt ons nog niet links.”
Op andere terreinen moet de invloed van de overheid bijvoorbeeld juist weer worden teruggedrongen, vindt de ChristenUnie. ,,Dat maakt ons toch ook niet meteen liberaal? Wij zien gewoon dat de overheid steeds meer verantwoordelijkheden naar zich toe getrokken heeft. Een van de gevolgen daarvan is dat er een enorme hoeveelheid regels is in bepaalde sectoren. Wij vinden dat bijvoorbeeld ondernemers, onderwijzers en personeel in de zorg meer ruimte moeten krijgen. Als je zo enorm veel regels oplegt als nu gebeurt, trek je hun professionaliteit in twijfel. We willen dat zij meer verantwoordelijkheid krijgen. Juist nu, nu er zo zwaar bezuinigd wordt, is het een goed moment om ons te bezinnen op de verhouding tussen overheid, maatschappelijk middenveld en de markt.”

Tussenpaus
In zijn eerste speech als voorzitter van de Tweede Kamerfractie op 15 mei wees Slob er al op dat hij de komende tijd extra aandacht wil geven aan dit thema. Dat heeft niet per se te maken met het vertrek van André Rouvoet, benadrukt hij. ,,Natuurlijk ben ik een andere persoon dan Rouvoet, maar ik wilde niet ineens de koers omgooien. Wij hebben dit gewoon als huiswerk meegekregen van het partijcongres. En dat heeft meer te maken met de economische crisis dan met het vertrek van Rouvoet.”
Ander huiswerk voor Slob is het bieden van tegenwicht aan de groeiende polarisatie in Nederland, meer aandacht voor ondernemers en beter en vaker de verbinding leggen binnen de partij. ,,Als onze lokale bestuurders worstelen met een probleem, moeten wij daar landelijk ook op inspringen”, licht hij toe.
Arie Slob moet dus flink aan de bak. Over de vraag hoelang hij dit werk gaat doen, laat hij zich niet uit. Sterker nog, hij denkt daar niet eens over na, zegt hij. Dat Leonard Geluk (CDA) hem in cv•koers ooit wegzette als 'tussenpaus' vond hij ,,als protestant” wel grappig. ,,Maar vooralsnog is het helemaal nog niet aan de orde of ik voor de volgende verkiezingen beschikbaar ben als lijsttrekker. Zo'n typering is nogal voorbarig. ‘Wie weet’, heb ik bij mijn aantreden gezegd. We zullen het dus zien.”

N.a.v. Arie Slob: Altijd in beweging – Notities van een bevlogen christenpoliticus | Ark Media | 144 pag. | € 15,95

- - -

Wie is Arie Slob?
• Arie Slob is in 1961 geboren in Nieuwerkerk aan den IJssel. Hij woont afwisselend in Zwolle en in Den Haag.
• Sinds februari 2001 – met een onderbreking van mei tot en met november 2002 – is Slob lid van de Tweede Kamerfractie van de ChristenUnie. 17 mei 2011 werd hij fractievoorzitter.
• Voordat Slob Kamerlid werd, werkte hij als docent geschiedenis en maatschappijleer in het voortgezet onderwijs en als onderwijskundig adviseur bij een schoolbegeleidingsdienst. Ook was hij directeur van onderwijsorganisatie Concent. Van 1993 tot en met 2001 was hij lid van de gemeenteraad van Zwolle.
• Arie Slob is getrouwd en heeft vier kinderen. Hij is lid van de gereformeerde kerk (vrijgemaakt) in Zwolle-Zuid.