Naast de PVV geeft ook de SGP gedoogsteun aan het kabinet. Daarmee heeft de partij een belangrijke positie. Maar wil je op deze manier christelijke politiek bedrijven? In gesprek met ‘de kleine gedoger’: fractievoorzitter Kees van der Staaij.

De Staatkundig Gereformeerde Partij neemt op dit moment een bijzondere positie in. Als informele gedoogpartner kan de partij zorgen voor een meerderheid in de Eerste Kamer, waardoor het voor het kabinet-Rutte mogelijk is verder te regeren.

Premier Rutte spreekt, in een interview met het Reformatorisch Dagblad, over een buitengewoon plezierige samenwerking. Hoe kijkt u zelf aan tegen de huidige situatie?
,,We hebben op dit moment te maken met een minderheidskabinet en dat biedt voordelen. Als coalitiepartijen samen een meerderheid hebben, zijn ze in staat hun plannen te verwezenlijken waarbij ze minder rekening hoeven te houden met de oppositie. Nu is er meer dualisme en dat maakt samenwerking makkelijker.’’

Rutte zegt in hetzelfde artikel over uw partij: ,,Afspraak is afspraak’’. Aan welke afspraken moeten we dan denken?
,,Er zijn geen concrete afspraken gemaakt. Ik denk dat hij doelt op het betrouwbare karakter van onze partij. We bepalen onze positie per onderwerp, waarbij we ons, als altijd, constructief opstellen, maar wel vanuit onze eigen identiteit.’’

In de media heerst het beeld dat de SGP veel macht heeft. Bereikt u onder de huidige omstandigheden meer dan voorheen?
,,Ik zou dat graag relativeren. Er zijn natuurlijk dingen te noemen die wij gedaan hebben gekregen van het kabinet, maar dat geldt net zo goed voor andere partijen. Het kabinet is tegemoetgekomen aan GroenLinks als het gaat om de Kunduz-missie en aan de PvdA waar het het pensioenakkoord betreft. Ik zie geen principieel verschil tussen de opstelling van onze partij en die van andere partijen als het gaat om onderhandelingen over voor de partij wezenlijke punten.’’

U stelt zich toch wel anders op dan de overige oppositiepartijen? Waar PvdA, SP, GroenLinks, D66 en de ChristenUnie kritisch zijn over een reeks maatregelen met betrekking tot de bijstand, kiest u ervoor – onder bepaalde voorwaarden weliswaar – steun te verlenen aan de kabinetsvoorstellen.
,,Als er een verschil is, dan zit het hem in de houding. De SGP stelt zich altijd constructief op. Ook bij eerdere kabinetten deden wij dat. De andere oppositiepartijen zouden het liefst zien dat dit kabinet zo snel mogelijk ten val kwam. Job Cohen bijvoorbeeld is daar heel duidelijk over. De SGP heeft nooit een sterke oppositiehouding gehad. We denken ook niet dat het in het algemeen belang is als er in deze tijden van crisis weer een jaar verloren gaat aan nieuwe verkiezingen. Ten tweede is het huidige kabinet verkieslijker dan het alternatief van een Paars-plus-kabinet. Dan zouden voor ons belangrijke punten als het behoud van de vrijheid van onderwijs en de beperking van het aantal koopzondagen veel moeilijker te realiseren zijn. Wij zijn niet veranderd. De omstandigheden zijn veranderd en daarmee onze positie.’’

Getuigenispolitiek
Wat vindt u van de bewering dat de SGP meer bezig is met machtspolitiek dan met getuigenispolitiek?
,,Ons credo is: je moet gewoon jezelf blijven. Er zijn geen onderwerpen waarbij wij onze positie nu machtspolitiek uitbuiten. Je bent in de politiek bezig vanuit een bepaalde overtuiging, maar politiek is ook altijd praktisch. Waar je de speelruimte krijgt om je invloed uit te oefenen, probeer je dat te doen. Daarbij blijft de getuigende lijn overeind. Getuigenispolitiek en praktische politiek gaan altijd hand in hand. Ik heb bij de laatste Algemene Beschouwingen uitdrukkelijk gesproken over de waarde van de geboden van God. Onze overtuigingen staan niet onder druk. Voor ons zijn principes altijd belangrijker dan pluche. Het is makkelijker om bepaalde wetsvoorstellen te steunen, dan compromissen te sluiten in een regeerakkoord. Het verdedigen van compromissen leidt vaak tot een verbleking van je profiel. Dat is geen kritiek op de regeringsdeelname van de ChristenUnie destijds; het gaat me om onze eigen opstelling. We zijn blij dat het kabinet niet met voorstellen tot verruiming komt op medisch-ethisch gebied, maar iedereen weet dat de SGP de bestaande praktijk het liefst wil inperken. Abortus bijvoorbeeld is en blijft een groot kwaad.’’

Dat u zich met de steun aan dit kabinet ook verbindt aan de PVV als gedoogpartner, is dat voor u een onderwerp van gesprek?
,,Ik vind dat zulke ingewikkelde en afgeleide redeneringen. Wij steunen een kabinet dat ook wordt gesteund door de PVV. In de Kamer werken we samen met alle partijen. Voor ons is geen enkele partij melaats. Natuurlijk zijn er grote verschillen tussen ons en de PVV. Maar die zijn er ook tussen ons en D66. Bij elk politiek onderwerp bepalen we onze houding vanuit onze eigen identiteit.’’

De Volkskrant publiceerde onlangs een lijst met tien overwinningen. Zijn er onderwerpen die voor u bijzonder zwaar wegen?
,,Ten eerste moet worden gezegd dat dat lijstje niet helemaal klopt, maar belangrijker dan dat is dat wij helemaal niet zo bezig zijn met zulke opsommingen. Er zijn namelijk heel veel onderwerpen die niet op dit soort lijstjes verschijnen, maar die voor ons wel heel zwaar wegen. Natuurlijk zijn onderwerpen die ethisch gevoelig liggen – de koopzondag en abortus – voor ons belangrijk. Maar het is een misvatting om alleen te kijken naar de onderwerpen die het met een krappe meerderheid halen. Een akkoord wordt niet belangrijker als je het met een kleine meerderheid bereikt. Onderwerpen als de verbetering van de palliatieve zorg of het instellen van een soort waakhond voor de kansspelindustrie zijn voor ons óók heel belangrijk. Dat zijn echter onderwerpen die op een veel bredere steun in de Kamer kunnen rekenen en die om die reden niet op zo’n lijstje terechtkomen.’’