Na de plotselinge dood van haar zoon ontdekte Joany Muskiet dat hij voor hiphopjongeren in de rauwe straatcultuur van Rotterdam-Zuid een voorbeeldfiguur was. Als 'Ma Joany' zet zij nu zijn werk voort. Een paradijsvogel in de stadsjungle.

Het leven van gospelzangeres Joany Muskiet (52) werd op zijn kop gezet toen haar zoon Breyten onverwacht in zijn slaap overleed. In hiphopkringen is Breyten Muskiet (1978-2004) vooral bekend onder zijn artiestennaam H.E.L.D.E.R.H.E.I.D. De letters staan voor 'Hoor Elke Les Die Een Reden Heeft En Ignoreer Dwaasheid'. 
Voor zijn dood maakte Joany zich regelmatig zorgen om haar zoon. Hij droeg de standaard hiphopkleding: afgezakte broeken en grote truien. Hij blowde weleens en was veel op straat te vinden. "De hiphopcultuur is zo hard. Als Breyten hier MTV zat te kijken, hadden we best wel woorden. Ik zag niet eens de gezichten van de meisjes in de videoclips, maar alleen hun billen. En dan dat vloeken erbij. Ik vond het maar niets. Breyten zei dan: 'Mam, dat is de hiphopcultuur.' Breyten leefde voor de hiphop. Toen hij achttien was, stopte hij met school om zich volledig te kunnen richten op de hiphop. Voor Joany was dat even schrikken, maar ze zei: "Prima, maar word dan wel een rapper met een goede boodschap waar mensen iets aan hebben." Hij liet zijn muziek weleens aan zijn moeder horen. "Maar als ik het F-woord hoorde, zei ik: 'Doe maar uit, ik luister niet meer.' Dat woord zat er natuurlijk in, want hij was een rapper van de straat."

Kapotte knokkels
Na het overlijden van Breyten stroomde het huis vol met jongeren uit de buurt. "Al die stoere gasten waren helemaal ontdaan en huilden. Ze zeiden tegen me: 'Is Help dood?' Ik vroeg waarom ze hem Help noemden. Wat bleek? Breyten hielp hen en gaf goede adviezen – dat ze hun school moesten afmaken en niet het criminele pad moesten opgaan. Ik was daar echt verbaasd over. Er was ook een jongen met kapotte knokkels. Ik dacht: oh, die zal wel gevochten hebben. Maar hij zei: 'Mevrouw, toen ik hoorde dat Help dood was, heb ik mijn vuisten tegen de muur geslagen. Want wie gaat ons nu over Jezus vertellen?' Ik zei: 'Wát?! Sprak hij met jullie over Jezus?'"

Er kwamen ook huilende meisjes in de huiskamer. "Die komen vast vertellen dat ze zwanger van hem zijn of een kind van hem hebben, dacht ik. In plaats daarvan vertelden ze: 'Mevrouw, hij was voor ons als een grote broer. Hij zei dat we geen seks mochten hebben met de jongens.' Maar ook meisjes die niet naar zijn adviezen hadden geluisterd en een kindje hadden, konden bij hem terecht. Hij kocht eens Pampers voor een jonge moeder die huilend tegen hem zei dat ze geen geld had voor luiers. Of hij pakte de sigaretten af van kinderen die te jong waren om te roken.''
Met verbazing hoorde Joany de verhalen over haar zoon aan. "Ik dacht dat hiphoppers gewelddadige criminelen waren. Ik dacht dat hij ook zo was en lag daar weleens wakker van. Maar Breyten bleek dus heel anders. Zijn rapteksten waren positief, terwijl de meeste liedjes altijd gaan over anderen doodmaken, en je moeder dit of je zus zo. Maar Breyten vertaalde de boodschap van het Evangelie in straattaal."

'Geen woorden, maar daden'
Joany Muskiet belandt van de ene op de andere dag in de wereld van de straatcultuur. De dood van Breyten betekende een keerpunt in haar leven. Rotterdam TV wilde, vanwege de bekendheid van de rapper Helderheid, opnamen maken op de begrafenis. "Nadat Breyten was gestorven, noemden ze me direct Ma Joany. Daarvoor kende ik hen nauwelijks." De jongeren komen nu bij haar thuis voor een goed gesprek. Al jarenlang komen er meiden bij haar over de vloer voor bijbelstudie. "Ik vertel over mijn eigen leven en de verkeerde keuzes die ik met mannen maakte. Ik praat met hen over seks. Ik vertel hun dat ze van zichzelf mogen houden, omdat God van hen houdt. Maar er komen hier ook moslimjongeren. Ik moet vooral laten zien dat ik Jezus volg. Niet alleen maar bladibla – ik kan moslims niet overtuigen met woorden. Geen woorden, maar daden!"
Vier jaar na de dood van Breyten leest Joany tot haar verbazing in de krant dat de deelgemeente Feijenoord een plein naar haar zoon heeft vernoemd: het Helderheidsplein. Ook is er ieder jaar een muzikaal Helderheidsfestival waar de Helderheidsbokaal gewonnen kan worden. Doel is om jongeren te stimuleren om, net als Breyten, positief te rappen en goed over zichzelf te denken. Joany Muskiet is hier als zangeres nauw bij betrokken. Ze geeft zanglessen in het buurthuis en moedigt jongeren aan tot positiviteit.
Maar Joany zingt ook gospel tijdens kerkdiensten in gevangenissen in het hele land. "Als ik zeg: 'Ik ben de moeder van Helderheid', komt het heel vaak voor dat gevangenen met de hand op hun hart zeggen: 'Helderheid, rest in peace!' Ik ontmoet dan ook mensen die Breyten persoonlijk kenden en met wie hij over God sprak."

Joany is na al die jaren nog steeds een beetje verbaasd over wat de dood van haar zoon allemaal tot gevolg heeft gehad. "Ik zei tegen God: 'Here, het was een rapper! Hoe kon U iemand gebruiken die blowt en in een afgezakte broek liep?' God zei: 'Hij rapte niet voor jou, maar voor de jongeren van de straat, in hun eigen taal.' Ik kreeg het beeld van Jezus die zijn goddelijkheid aflegde om mens te worden. Als Hij dat niet had gedaan, hadden we Hem nooit begrepen. Zo is het ook met Helderheid. Hoe zouden we die straatjongeren anders bereiken? Want om nou te roepen: 'Jezus leeft, halleluja, kom je mee naar de kerk?', dat werkt dus echt niet, hè. God gebruikte Helderheid om deuren te openen."