‘Nooit meer evangeliseren’ heet het nieuwe boek van Agapè-directeur Mark de Boer. Hierin roept hij op om niet langer op de traditionele manier te evangeliseren. ‘Evangelisatie kán tegenwoordig niet meer beginnen met een oproep tot bekering!’

‘Nooit meer evangeliseren’ is een opmerkelijke titel voor een boek van een directeur van een evangelisatiebeweging. Marketingideetje van de uitgever?
,,Uiteraard! De titel moet nieuwsgierigheid oproepen. Maar het gaat ook ergens over: over beelden die we hebben van evangelisatie, zowel qua vorm als qua inhoud. Ik beschrijf een situatie van een evangeliserend zanggroepje op Hoog Catharijne, waar ik jaren geleden bij betrokken was en wat behoorlijk gênant was. Het is triest dat dit vaak ons beeld van evangelisatie is. Mijn pleidooi is om dát nooit meer zo te doen: niet meer op een zeepkist een boodschap verkondigen waar niemand op zit te wachten.’’

De vorm kan ik me nog voorstellen. Maar de inhoud? Het ‘onversneden christendom’ moet toch gewoon verteld worden?
,,Ja, maar niet de verkorte versie ‘Ik doe zonde, Jezus is gestorven voor mijn zonde en als ik dat geloof ga ik naar de hemel’. Dat is zeker waar, maar er zitten veel elementen in het Evangelie die veel meer aansluiten bij mensen van de 21e eeuw. Bijvoorbeeld: Jezus is óók gestorven voor mijn schaamte, voor mijn eenzaamheid en voor mijn angst dat ik niets voorstel. Het Evangelie gaat erover dat mensen tot hun recht komen. Uit onderzoek van het tijdschrift Intermediair over de vraag ‘Wat maakt je gelukkig?’ stond op nummer 1 ‘geliefd zijn’ en op 2 ‘liefhebben’. Het Evangelie gaat exact daarover! Terwijl het klassieke evangelisatieverhaal over het bekeren van je zonde daar niet bij aansluit.’’

Wil dat dan zeggen dat we het daar maar niet over moeten hebben?
,,Zeker wel, maar daar moet je niet meteen over beginnen. Het zondebesef dringt op zeker moment door. Kijk naar Zacheüs. Jezus begon met een ontmoeting. Hij ging een relatie met hem aan door bij hem te eten. Daarna kwam pas het zondebesef. Ook vandaag is het relationele en gemeenschapsvorming het aanknopingspunt. Christenen zijn vaak zo verkrampt in het communiceren van de klassieke boodschap. Zo verlies je de mens uit het oog.’’

Dat mag zo zijn, maar Jezus riep toch ook regelmatig op tot bekering?
,,Joden in de eerste eeuw hadden een groot zondebesef. West-Europa had een halve eeuw geleden ook nog een schuldcultuur. Maar dat is nu totaal verdwenen. Evangelisatie kán tegenwoordig niet meer beginnen met een oproep tot bekering! Bovendien kent de Bijbel ook meerdere beelden om hetzelfde te zeggen. Het beeld van een vader die op zijn zoon wacht is een ander beeld dan dat van de wedergeboorte.’’

U analyseert in uw boek de huidige cultuur en gaat uitgebreid in op het lifestylemagazine Flow. Wat kunnen we daarvan leren?
,,Flow – en ook Happinez – sluit vanuit een commerciële drive aan bij de behoefte van mensen, zowel qua thematiek als qua ‘kreten’. Het gaat over de zoektocht naar balans, authenticiteit en rust in een overvol bestaan. Dat is exact waar het christendom over gaat.’’

Maar als je je blindstaart op zulke trends kun je ook dingen uit het Evangelie missen.
,,Ja, de trend is individualistisch en gericht op autonomie. Maar er is ook een tegenstroom: die van het vormen van gemeenschappen, communities en verbindingen. Als christenen denken we vaak van binnen naar buiten: de boodschap moet naar de mens toe. Maar laten we net als Flow eerst kijken naar mensen. Waar hebben ze behoefte aan? Het schurende van het Evangelie – het opgeven van je onafhankelijkheid bijvoorbeeld – mag daarbij dan niet verloren gaan. Vergelijk het met Paulus in Athene. Hij sloot ook aan bij de leefwereld van de Grieken. We zijn uit het oog verloren hoe flexibel en veelzijdig het Evangelie is. Jezus bracht niet één monomane oneliner.’’

U schrijft over gemeenschapsvorming, zoals dat ook digitaal gebeurt. Hoe overtuig je mensen dat de kerk rijker is dan Facebook of een yogaclubje?
,,Dat is lastig uit te leggen. Onze ervaring bij Agapè is dat zoekers in christelijke huiskamergroepen zélf ervaren dat het anders is dan de sportclub of Facebook. Al is dat niet altijd een garantie dat mensen dan ook daadwerkelijk christen worden.’’

Hoe mooi zo’n ervaring ook is, de kritiek kan zijn dat het alsnog een postmoderne, ervaringsgerichte benadering is. Kiezen voor God vereist toch óók een rationele, verstandelijke keus?
,,Zeker. Maar het gaat er niet om dat ík postmodern ben, maar dat de mensen in Nederland dat zijn. Het is gewoon een gegeven dat ze niet zomaar een boodschap aannemen die niet in hun wereldbeeld past.’’

N.a.v. Mark de Boer: Nooit meer evangeliseren | Ark Media | 152 pag. | € 14,95