Wat hebben frituurvet, babyluiers en je bankrekening te maken met onrecht in de derde wereld? Praktische tips voor een rechtvaardige wereld.

Wat kun je betekenen als het gaat om armoede en onrecht wereldwijd? Een goed doel steunen, vastberaden bidden? Prima natuurlijk, maar meer doen ís mogelijk.

1. Koop bewust
Een betere wereld begint in de winkel. Vaak betekent een aankoop in Nederland voor boeren in ontwikkelingslanden een hongerloontje, slechte arbeidsomstandigheden of milieuvervuiling. Bovendien leidt het harde werken onder zware omstandigheden tot gezondheidsproblemen (dankzij al die chemische stoffen), tot slavernij en prostitutie (je moet toch ergens je geld mee verdienen) en tot onderontwikkeling (kinderen die werken, kunnen niet naar school). Dat kan anders.
• Stimuleer boeren in ontwikkelingslanden en steun bedrijven die wél hun verantwoordelijkheid nemen: koop biologische, fair trade (eerlijk verhandelde) en lokale producten, kies voor fairtradekleding, eet duurzame vis. Spoor ook je kerk aan om duurzaam te consumeren.
• Vermijd verspilling. Volgens de organisatie van Wereldvoedseldag (een initiatief van de Verenigde Naties) gaat wereldwijd – tussen ploeg en bord – veertig procent van het voedselaanbod verloren. Denk dus na over je voedingspatroon. Het kost 8,5 kilo graan om één kilo rundvlees te produceren. Een dagje zonder vlees zou dus geen kwaad kunnen. Voor kleding en gebruiksartikelen geldt: gloednieuw is niet altijd nodig. Je kunt ook tweedehands kopen of een ruilparty organiseren.

Websites
• www.fairtradegemeenten.nl: wat kun je doen om je dorp of stad eerlijker te maken?
• www.duurzamekerk.nl: hoe kun je als kerk duurzaam leven?
• Teken een petitie voor duurzaamheid in de voedselindustrie op www.fairfood.nl.
• Beleef de Fairtrade Restaurant Week van 25 tot en met 31 oktober. Zie: www.fairtraderestaurantweek.nl.
• Organiseer met je collega's op 26 oktober Fair@Work. Zie: www.fairtradeatwork.nl.
• Laat je informeren over eerlijk geproduceerde kleding op websites als www.blauweknoop.nl (kledinglabel MADE-BY), www.schonekleren.nl, www.fairwear.nl en www.modepoly.nl.
• Lees op www.tastethewaste.nl en www.milieucentraal.nl hoe je verspilling van eten voorkomt.
• De site www.rankabrand.nl vergelijkt merken als het gaat om arbeidsomstandigheden, mensenrechten, milieu en klimaatverandering.
• Hoe eerlijk is je bankrekening? Op www.eerlijkebankwijzer.nl kun je banken vergelijken als het gaat om thema's als mensenrechten, corruptie en arbeidsrechten.

2. Wees zuinig op de aarde
Alles wat wij eten, aantrekken, kopen en doen, betekent energieverbruik en CO2-uitstoot. Armen in ontwikkelingslanden hebben het meest te lijden onder de gevolgen van klimaatverandering. Hoe maak je werk van een beter klimaat?

Websites
• Vergelijk energieleveranciers op www.energievergelijkers.nl/energieleveranciers en www.consuwijzer.nl.
• Kijk op www.hier.nu, www.1010global.org en www.milieucentraal.nl voor bezuinigingstips.
• www.clubgreen.nl: advies en informatie van experts over duurzame en innovatieve producten en diensten.
• Leer zuiniger autorijden, www.hetnieuwerijden.nl.
• Maak een persoonlijk bespaarplan op www.energielastenverlager.nl.
• Bereken op www.voetenbank.nl je mondiale voetafdruk.
• Bereken en compenseer je CO2-uitstoot door te investeren in energieprojecten in ontwikkelingslanden, bijvoorbeeld via www.fairclimatefund.nl (ICCO), www.hivosklimaatfonds.nl (Hivos) of www.treesfortravel.nl.
• Compenseren kan ook op andere manieren: www.klimaatcompensatie.nl.
• Ga met je kerk aan de slag: www.recycleyourmind.nl.

3. Laat van je horen
Er kan pas structureel iets veranderen als internationale bedrijven en overheden hun verantwoordelijkheid nemen. Onderwerpen als eerlijke handel, klimaatverandering en mensenrechten staan op de agenda. Maar toch. Het kan geen kwaad als je zelf ook aan de bel trekt. Schrijf een brief of e-mail aan een Tweede Kamerlid dat ontwikkelingssamenwerking of duurzaamheid in de portefeuille heeft. Op de websites van de politieke partijen vind je contactgegevens. Spreek bedrijven aan: vraag in de winkel waar (en hoe) je kleding gemaakt is of schrijf het hoofdkantoor.

Word een luis in de pels
• Onderteken petities, bijvoorbeeld www.nigeriabrandt.nl (over onnodige gasverbranding door Shell), www.makeitfair.org (over eerlijke en groene telefoons van mobiele aanbieders) of www.helpdehema.nl (over faire kleding bij de HEMA).
• Jaarlijks worden de Eko-tellingen gehouden: vrijwilligers checken hoeveel biologische en fairtradeproducten hun supermarkt verkoopt. Zie: www.ekotellingen.nl.

4. Handen uit de mouwen
Hou je van zichtbare resultaten? Er zijn talloze vrijwilligersprojecten in ontwikkelingslanden: je kunt bouwen aan scholen, werken in weeshuizen of meedraaien in natuurprojecten. Hoe nobel ook, niet alle bijdragen zijn zinvol. Wees dus kritisch: hoe draait het weeshuis als de vrijwilligers weer weg zijn? Doe je mee omdat je jezelf goed wilt voelen of omdat jouw bijdrage echt nodig is? Wil je niet ver weg, maar dichtbij iets veranderen, word dan actief voor een maatschappelijke organisatie. Of ga de politiek in.

• Kijk bijvoorbeeld eens op www.oneworld.nl voor een vacaturebank voor vrijwilligers.
• Kijk op de websites van politieke partijen hoe je actief kunt worden.

Uiteraard kun je nog veel meer doen. Je kunt beleggen in duurzame fondsen, je kunt mensen, projecten en dieren adopteren, je kunt je baby afbreekbare luiers omdoen, je kunt je frituurvet laten hergebruiken als biodiesel voor de industrie. Je kunt van mening verschillen hoe ver je gaat. Waar het om gaat, is dat je keuzes durft te maken.