Het internet is alomtegenwoordig en wordt druk bediscussieerd. Er zijn optimisten: internet zal ons leven kwalitatief verbeteren, denk maar aan de rijke sociale contacten die we opdoen op Hyves, Facebook en LinkedIn, en aan het heerlijke getwitter (letterlijk: gekwetter) dat niet alleen erg informatief is, maar ook samenbindend werkt. Pessimisten zien Big Brother opduiken, die ons steeds scherper in beeld krijgt – hij loert door de webcam – en ons leven in de greep neemt. Hoe weet Amazon nu opeens dat ik boeken over Calvijn zo graag lees…?

Een andere positie neemt Nicholas Carr in, auteur van Het ondiepe, een vertaling van het in 2010 verschenen The Shallows – How the internet is changing the way we think, read and remember. Carr maakte in 2008 veel vijanden in de internetwereld toen hij een artikel schreef met de titel: ‘Is Google making us stupid?’ Carr is kritisch over internetgebruik, maar hij is niet vaag of dreigend. Zijn betoog staat als een huis, is feitelijk, controleerbaar en gebaseerd op neurologisch onderzoek. Neurologisch, heeft dat er iets mee te maken? Jawel, dat heeft er alles mee te maken – en dat is precies zijn sterke punt. Carr’s stelling luidt dat internetgebruik de werking van ons brein beïnvloedt, zelfs de structuur van de hersenen. Dat heeft als effect dat we steeds minder goed in staat zijn tot ‘diepe’ concentratie, tot het lezen van een wat langer tijdschriftartikel of natuurlijk een heus boek. Maar ook niet-virtuele sociale relaties, zeg maar mensen die je ontmoet op straat, in het café of op je werk – contact dus met dergelijke mensen van vlees en bloed wordt óók oppervlakkiger, omdat ons brein meer en meer afgestemd raakt op snelle contacten, op doorklikken naar de volgende pagina en het volgende gezicht – op Facebook. Carr betoogt niet dat het einde aller dingen nabij is – hoewel zijn analyse past in de bijbelse voorzegging dat ‘de liefde zal verkillen’, wat vandaag digitaliseren zou kunnen betekenen  – maar hij maakt wèl aannemelijk dat er dus echt iets gebeurt in onze hersenpan, daadwerkelijk, meetbaar en waarneembaar.

Nicholas Carr, Het ondiepe. Hoe onze hersenen omgaan met internet. Uitg. Maven Publishing. 328 blz. € 20,00