Welke gerecenseerde romans hebben mij echt geraakt het afgelopen jaar? Als ik het rijtje langs ga, zie ik dat ik allerlei titels al bijna vergeten ben.

Opvallend dat romans van oudere datum, die als heruitgave langs kwamen, mij wel danig bezig hielden: Schuld en boete van Dostojevksi, De geweldenaars van Flannery O’Connor. Bij de uitgave van laatste titel was ik betrokken, ik schreef een nawoord in het boek. Als recensent kun je je nauwelijks gelukkiger voelen dan met zo’n roman: met het potlood in de hand, zin voor zin het verhaal doorwerken, speuren naar verbanden en betekenissen.

Nemesis van Philip Roth
Een nieuw verschenen boek dat mij intrigeerde was Nemesis van Philip Roth. Die roman bevat het verhaal over een polio-epidemie in Newark, in 1944. De joodse hoofdpersoon gaat te gronde zoals het in een ware tragedie betaamt, omdat hij overeind blijft staan met zijn vragen en verwijten aan God. Het valt op dat collega-recensenten nauwelijks de diepte proeven die in deze worsteling verscholen ligt, hoewel de roman van a tot z cirkelt rond pijnlijke vragen over het godsbestuur. Zit daar een breder probleem achter? Is het mogelijk voor seculiere lezers om een theologische thematiek op waarde te schatten? 

Willem Barnard
Je zou er bijna aan gaan twijfelen, als men bij het overlijden van Willem Barnard met droge ogen noteert in een krantenkolom dat Barnard de christelijke literatuur ‘ontstegen’ is in zijn werk. Ontstegen? Een bizar idee, want zijn kracht lag juist in zijn diepborende verwoording van eeuwenoude christelijke thema’s. Onder de boeken waar ik blij van werd in 2010 behoort dan ook de laatste uitgave van Barnards dagboeken: Een zon diep in de nacht.

Thomése en Van Dis
En natuurlijk valt er wel meer te noemen uit de literaire oogst van het afgelopen jaar wat ik met meer dan gewone interesse heb gelezen: De weldoener van P.F. Thomése, over het failliet van de esthetische mens, en ook Tikkop van Adriaan van Dis, over de morele aandrang van mensen en het onvermogen om daar iets positiefs mee uit te richten.

Allemaal prima in verband te brengen met de oude theologische thema’s, die Willem Barnard zo graag en zo virtuoos herkauwde.