Opinieweekblad Vrij Nederland kon er vorige week niet omheen: realitytelevisie is 'plat, naïef en dom'. Steeds vaker klinkt er kritiek op de verplatting van de samenleving. Maar gloort er ook nog ergens hoop?

'Domheid is hot,' zegt televisierecensent Jean-Pierre Geelen in het Vrij Nederland-artikel De verheerlijking van de domheid. Het blad analyseerde uitgebreid het fenomeen domme televisie en de grote populariteit van realitycelebrities als Britt Dekker (zie foto) en Barbie. Geelen: 'Het hoger opgeleide deel van de bevolking kan dit soort realitytelevisie leuk vinden vanuit ergernis en/of plaatsvervangende schaamte. En ook wel vanuit verbazing. Aapjes kijken met enig dedain.'

Vies en voos
Het idee dat de samenleving dommer en hufteriger wordt, is niet iets van de laatste tijd. Al in de zeventiende en achttiende eeuw stonden we bekend als behoorlijk lomp. Jaren geleden zorgde de asofamilie Tokkie al voor een kritische maatschappijanalyse. Ook cv•koers publiceerde in 2006 een lezing van Evert Jan Ouweneel over de korte lontjes van Nederlanders. Toch is de kritiek de verhuftering van de samenleving niet verstomd. In Nederland is 'het begrip hufter 'hot' geworden', aldus politiciloog Meindert Fennema onlangs in de Volkskrant. 'Het begrip hufter staat in de eenentwintigste eeuw voor agressief gedrag, voor zinloos geweld en in toenemende mate voor alles wat vies en voos is.'

Rutger Castricum
Fennema refereert in het artikel aan het akkefietje dat Powned-presentator Rutger Castricum had met de Leidse hoogleraar Andreas Kinneging en diens vrouw Naema Tahir. Weet u nog? Het asociale gedrag van Castricum bij Powned leidde tot een column van Tahir in Buitenhof, wat weer tot een item leidde bij Pownews en dat was voor Pauw & Witteman weer de aanleiding om Kinneging & Tahir uit te nodigen. Een mediasoapje bij uitstek.


Castricum kwam ook onder vuur te liggen in een uitzending van De Wereld Draait Door, waar hij het aan de stok kreeg met Felix Rottenberg, en Frénk van der Linden, die hem verweten onfatsoenlijke televisie te maken. Het interview is het meest populaire fragment van het afgelopen seizoen. 

Rotzooi
Vrijwel iedereen is het er over eens: ons land is een tikkeltje asociaal. Van een zelfreflecterende Theo Maassen die er een film over maakte, tot auteurs als Henk Hofland (die het boek Platter & Dikker schreef) en Bas van Stokkom (in zijn sociologische analyse Wat een hufter!). Hofland stelt zelfs dat er een 'nieuwe mens' zijn intrede doet. Een mens die platter en dikker is. Letterlijk en figuurlijk. Maar ook Engelsen zijn niet zo netjes, volgens de Britse psychiater Theodore Dalrymple in het onlangs in Nederland verschenen Andermans rotzooi. Het boek gaat over de enorme hoeveelheid zwerfafval. Uiteindelijk is het een cultuuranalyse die antwoord probeert te vinden op 'de weerbarstige vraagstukken van de politieke filosofie, de politieke economie en zelfs van de betekenis van het leven'.


Wat nu?
Somberheid troef dus, zo lijkt het. Het rare is: als iedereen het er zo over eens is, waarom verandert er dan niets? Of zien we de goede, sociale initiatieven over het hoofd? Hebben we weer behoefte aan echte helden, mensen die zich belangeloos inzetten voor de ander? Mensen die gewoon hun burgerplicht doen, worden direct in het zonnetje gezet, zo bleek deze week weer. Maar gelukkig: omroep Max ziet hoop aan de horizon gloren. 'Een kleine, maar groeiende groep twintigers en dertigers wil waarden als rust, soberheid en beschaafde omgangsvormen herstellen.'

Deel uw ervaring!
Wij zijn benieuwd naar uw ervaring. Heeft u de indruk dat het best meevalt met de verhuftering van Nederland, reageer dan hieronder.