Werken aan je huwelijk

In 1 Korintiërs 3 vergelijkt Paulus de kerk met een tuin. Hij stelt dat hij het zaadje plant, Apollos het water geeft en God het gewas laat groeien. Een tuinier heeft bepaalde vaardigheden nodig. Hij moet kunnen planten, bewateren, de grond vruchtbaar houden en het onkruid weghalen. Pas na lang werken zie je de vrucht van dit alles.

Ook voor het huwelijk - een soort minikerk - kunnen we de metafoor van de tuin gebruiken. Het huwelijk is niet als een kant-en-klare grasmat, die je koopt en in je tuin uitrolt. Het is eerder een ongerepte tuin waarmee je aan de slag moet. Verwacht bij het begin van je huwelijk niet dat het direct een gemakkelijk en fijn leven zal bieden. Integendeel. Juist in het huwelijk zul je kennismaken met conflicten, onenigheden en het gevoel totaal niet begrepen te worden. Dat is inherent aan welk huwelijk dan ook. Werk aan de winkel dus.

 

Voor een goed huwelijk is een goede fundering essentieel. Weet je waarom je getrouwd bent? In de Oudheid was het idee achter het huwelijk het voortbestaan van de familie. Trouwen uit liefde is relatief nieuw. Dat kwam pas in de Middeleeuwen. Tegenwoordig trouwen we voor ons geluk. Bijbels gezien zijn al die benaderingen naïef. Doel van het huwelijk is het Evangelie uit te beelden. In Efeziërs 5:21-25 lezen we dat mannen hun vrouw moeten liefhebben zoals Christus de kerk liefhad. Hij gaf zichzelf om de kerk heilig te maken, door haar te reinigen en te wassen. Alleen zo kon Hij de kerk aan zichzelf presenteren zonder gebreken: heilig en zonder vuiligheid.

Jezus zag dat we klem zaten in onze menselijke toestand. Daarom kwam Hij naar de aarde om in liefde zichzelf op te offeren. Het resultaat is dat we nu met Hem op reis zijn naar een perfecte toekomst. Dit is ook het doel van het huwelijk. Doel is onze geliefde te laten uitgroeien tot iemand zoals God hem of haar bedoeld heeft. Dit kunnen we alleen doen door onszelf op te offeren voor de ander. Liefde is in de eerste plaats een actie. Wij zijn er om de ander dichter bij God te brengen. Het huwelijk is zogezegd een ministry.

Tegenwoordig hebben we een consumerende kijk op het huwelijk: als ik maar gelukkig ben. We willen er alleen voor de ander zijn als die ander er ook voor ons is. Maar wanneer we het Goddelijke doel van het huwelijk zien, willen we er voor de ander zijn, ongeacht wat hij of zij doet. Kijk weer naar Jezus. Hij hield van me - niet omdat ik zo lief was, maar juist om mij lief te maken.

Uiteraard betekent dit niet dat het huwelijk eenrichtingsverkeer moet zijn. Het is niet goed wanneer alleen jij de offers brengt en de ander egoïstisch in het huwelijk staat. Maar besef wel dat het ook egoïstisch is je man of vrouw een egoïstisch leven te laten leiden. Het is het ergste wat je de ander kunt aandoen. Iemand die zijn huwelijk ziet als ministry confronteert de ander met zijn egoïsme.

 

Laten we inzoomen op Efeziërs 5:22-24: ,,Vrouwen, erken het gezag van uw man als dat van de Heer, want een man is het hoofd van zijn vrouw, zoals Christus het hoofd is van de kerk, het lichaam dat Hij gered heeft. En zoals de kerk het gezag van Christus erkent, zo moeten vrouwen in ieder opzicht het gezag van hun man erkennen.’’

In het huwelijk moeten zowel man als vrouw de rol van Jezus innemen. De man neemt die rol aan zoals Jezus het hoofd van de kerk is. En de vrouw zoals Jezus de Zoon van de Vader is. Deze tekst heeft tot veel misverstanden en misbruik geleid. Maar wanneer we zien wat het echt betekent, zullen we de enorme waarde ervan inzien. Het biedt ons de kans de diepe mysteries van Gods karakter te zien.

De fundering van onze rollen zit in onze schepping. In Genesis 1:26 zien we dat man en vrouw gelijk zijn geschapen naar Gods beeld. Beiden hebben heerschappij over de schepping. Genesis 1 zegt dat God de mens wil maken naar zijn beeld en dat zij (samen) heerschappij zullen voeren. Maar dan lezen we Genesis 2. Hierin zien we dat God eerst Adam schiep en daarna Eva, als zijn helper. Wat is er gebeurd met de gelijkheid waar Genesis 1 over spreekt? Het Griekse woord voor helper wordt bijzonder vaak gebruikt voor God. God is onze helper. Een helper is alleen van nut wanneer hij gaven heeft die de ander juist niet heeft. Een helper is dus heel wat anders dan een assistent. Laten we duidelijk zijn: de vrouw is net zomin de assistent van de man als God de assistent van de mens.

Wij zijn een reflectie van de mysteries van God. In de Drie-eenheid zien we dat de Zoon in zijn essentie gelijk is aan de Vader, maar in zijn functioneren onderdanig is aan Hem. Het vraagt twee mensen deze rollen van hoofd en onderwerping te vervullen. Man en vrouw zijn net als de Vader en de Zoon compleet gelijk in waarde, in waardigheid, in macht en sterkte. Maar ze vervullen verschillende rollen.

In Filippenzen 2 zien we dat Jezus niet vasthield aan zijn gelijkheid met God de Vader, maar zichzelf gaf om onze redder te kunnen zijn. Toen wij met deze ‘hoofd-tekst’ worstelden, stelden wij onszelf de volgende vraag: als het voor Jezus geen belediging was zich te onderwerpen aan de Vader, waarom zou het voor de vrouw dan wel beledigend zijn zich te onderwerpen aan de man?

Nu kunnen vrouwen natuurlijk tegenwerpen dat Jezus zich onderwierp aan een heilige en perfecte Vader. Maar wij hebben te maken met zondige en gebrekkige mannen. Daarom stelt de Bijbel zo duidelijk dat ook de man zich moet gedragen als Jezus. Jezus leed en stierf uit liefde voor zijn bruid. Hoofd-zijn betekent dat je dienstbaar bent.

 

Laten we ook eens kijken naar 1 Korintiërs 11:3: ,,Christus is het hoofd van de man, de man het hoofd van de vrouw en God het hoofd van Christus.’’ Dat Christus het hoofd is van de man zegt iets over zijn autoriteit. Maar let eens op hoe zich dit in de praktijk vertaalt. Christus offert zichzelf op. Het hoofd zijn betekent dus dat je je autoriteit gebruikt om te dienen en tegemoet te komen aan de nood van de ander. Het hoofd krijgt niet al de privileges en de controle over de afstandsbediening. Hij is de dienaar. Onderwerping aan het hoofd is niet iets dat de man kan eisen. De vrouw moet het zelf geven. Zoals Christus zichzelf vrijwillig gaf. Nogmaals: het ‘hoofd-zijn’ zegt niets over superieur-zijn aan de ander. Man en vrouw zijn gelijkwaardig.

Het hoofd mag zijn autoriteit daarom nooit gebruiken om zichzelf te plezieren. Hij mag zijn echtgenote niet overrulen om zelf zijn zin te krijgen. Soms betekent het hoofd-zijn wel dat de man het uiteindelijke besluit zal nemen. Maar alleen wanneer hij denkt dat de vrouw iets wil wat destructief is voor haarzelf of het gezin. In het huwelijk heb je maar twee stemmen. Er zullen dus situaties bestaan waarin je het niet met elkaar eens bent. Je kunt alleen uit de impasse komen wanneer een van de twee de autoriteit heeft de eindbeslissing te nemen. En deze beslissing moet als doel hebben de ander te dienen.

Maar waarom zegt God dat de man het hoofd is en niet de vrouw? Het heeft in ieder geval niets te maken met een beter of sterker zijn van de man. We zijn allemaal geschapen naar Gods beeld. Laten we daarom nog eens kijken naar de Drie-eenheid. Waarom stierf Christus aan het kruis en niet God de Vader? We weten het gewoonweg niet. Maar wat we weten, is dat Jezus’ grootheid bleek uit het feit dat Hij zichzelf opofferde. Wanneer we dit doorvertalen naar het huwelijk, kunnen we stellen dat de vrouw laat zien dat ze een hogere roeping heeft dan de man door zich aan hem te onderwerpen.

 

Wanneer we de basis van ons huwelijk kennen, wordt het tijd om het huwelijk goed te onderhouden. Tijd voor het vruchtbaar houden en bewateren van de tuin.

 

Een belangrijk onderdeel hiervan is de communicatie. We noemen vier aandachtspunten:

Waarom wil je bijvoorbeeld de ander confronteren met zijn gedrag? Wanneer je jouw huwelijk als een ministry ziet, ga je de confrontatie aan omdat je jouw pijn wilt aangeven of omdat je de ander wilt helpen te groeien. Maar met een ander motief geldt al gauw dat je het de ander betaald wilt zetten, je gelijk wilt bewijzen, hem in de hoek wilt zetten. Kritiek vanuit een ministry-grondhouding is als het bewateren van je tuin. Een ander motief zal de plant daarentegen alleen maar kwaad doen.

We hebben allemaal splinters in onze ogen. Objectief gezien zijn ze even groot. Maar mijn splinter ziet er voor mij uit als een balk. Hij zit namelijk in mijn eigen oog. Dit betekent dat wanneer je een probleem benadert, je het deel moet zoeken dat jouw fout is. Zelfs al zou (volgens jou) slechts tien procent van het conflict jouw aandeel zijn, biecht dan jouw schuld op. Doe dit zonder direct allerlei excuses aan te voeren. Begin dus elk gesprek met je eigen fout. Nooit met die van de ander.

Laten we als voorbeeld nemen dat de vrouw de man kwalijk neemt dat hij een verjaardag vergeten is. Alweer! Je kunt hier verschillend mee omgaan: a) ,,Jij bent zo stom!’’ b) ,,Je vergeet nu voor de zoveelste keer een datum, terwijl je al zo vaak gezegd hebt dat je dit niet meer zou doen. Wat kunnen we hieraan doen?’’ De eerste manier is de persoon aanvallen. De tweede is het probleem aanpakken.

Wanneer je explodeert bij kritiek, is het voor de ander niet veilig om iets tegen je te zeggen.

 

Het is belangrijker om een ‘liefdestaal’ te spreken dan de goede woorden. Kom dus ook niet direct met antwoorden wanneer de ander met gevoel tegen je spreekt. Spreek met gevoel terug. Het is belangrijk uit te vinden wat de liefdestaal van je partner is. Wanneer voel je je geliefd? Is dat door een arm om je heen? Of juist door even alleen gelaten te worden? Door cadeautjes? Door woorden? Besef ook dat liefdestalen van partners van elkaar kunnen verschillen.

 

Natuurlijk is een lezing over het huwelijk niet compleet wanneer we het niet over seks hebben. We willen er vijf dingen over zeggen:

1. Volgens de Bijbel is seks goed en zou het in het huwelijk regelmatig bedreven moeten worden. In Spreuken 5 staat bijvoorbeeld dat de man zo vol van zijn vrouw moet zijn dat hij van haar borsten zou moeten drinken. En in 1 Korintiërs 7 staat dat we elkaar geen seks moeten onthouden.

2. Het grootste plezier is het geven van plezier. De ander opwinden is de beste opwinding. In de begintijd van ons huwelijk voelden we ons beiden mislukkelingen wanneer Kathy geen orgasme beleefde tijdens het vrijen. En ik was kapot als ik vroeg hoe het voelde en ze antwoordde dat het pijn deed. We hadden grote problemen totdat we inzagen dat een orgasme geweldig is, helemaal wanneer beiden het tegelijkertijd beleven, maar dat de bewondering van elkaar, de veiligheid en het van elkaar genieten, één zijn, veel geweldiger is. En daarom stopten we met presteren en begonnen we gewoon van elkaar te houden in de seks. Seks werd daardoor veel beter.

3) Wanneer ook in seks het hoofddoel is er voor de ander te zijn, is het probleem van de een die vaker seks wil dan de ander snel opgelost. Als het gaat om geven en niet om nemen, kan degene die minder vaak seks wil, het de ander geven als een gift.

4) Er zijn grote verschillen tussen man en vrouw. Voor de man doet de context er minder toe: aan de slag, ik ben er klaar voor. Dit betekende dat ik (Tim) er niet goed in was context te creëren, terwijl Kathy daar juist wel behoefte aan had. Het heeft jaren - en dan bedoelen we ook letterlijk jaren (!) - geduurd voordat wij elkaar seksueel konden bevredigen.

5) Seks is zo gevoelig dat het problemen binnen de relatie onthult die anders onder de oppervlakte zouden blijven. Denk bijvoorbeeld aan een schuldgevoel over iets wat in het verleden plaatsvond. Als je relatie niet goed is, werkt de seks uiteindelijk ook niet.

 

Jezus zegt dat we aan onszelf moeten sterven. Dit geldt ook binnen het huwelijk. Het huwelijk bestaat uit twee totaal verschillende mensen. Mannen gaan vaak de confrontatie uit de weg, terwijl vrouwen juist wel ter zake komen. De vrouw hoort het vreemde geluid in de motor, de man vraagt zich af waar zij het over heeft.

Het principe is dat als een van de twee een probleem heeft, er een probleem is. Paulus zegt dat we één vlees zijn. Als er iets met je vinger is, voel je dit overal. Zo is het in het huwelijk ook. Het probleem van de een moet door de ander dus serieus genomen worden.

 

Waarheid en liefde moeten altijd samengaan. Waarheid zonder liefde breekt de ander af. Liefde zonder waarheid staat groei in de weg. In de meeste huwelijken zien we vaak een van de twee: liefde of waarheid. Het geheim van het goede gebruik van beide zit hem in het vergeven en belijden van schuld.

Door te vergeven onderken je dat je iets is aangedaan. Maar omdat Jezus jou niet laat betalen voor wat jij hebt fout gedaan, wil je de ander niet laten betalen voor wat hij jou heeft aangedaan. Je neemt dus de beslissing de ander er niet om te haten of te laten betalen. Wanneer je dit hebt gedaan, confronteer je de ander met het feit dat hij of zij je pijn heeft gedaan. Je ontkent het dus niet. Maar je vergeeft eerst, en dan confronteer je. Want als je eerst confronteert, zonder te vergeven, ben je destructief bezig. En als je vergeeft zonder te confronteren, is het liefde zonder waarheid. Door te vergeven én te confronteren zul je samen groeien.

Boete doen is:

1. ontdekken wat de balk in je eigen oog is;

2. geen excuses verzinnen;

3. zeggen dat je wilt veranderen en zoeken naar een manier waarop je het in de toekomst kunt aanpakken.

 

De eerste 26 jaar van ons huwelijk deden we geestelijk niet veel samen. Zo namen we nauwelijks de tijd om echt samen te bidden. Tot vier jaar geleden, toen Kathy erg ziek werd. Toen beloofden wij elkaar om elke dag voordat we in slaap vallen, samen te bidden. En wanneer we niet samen zijn, bidden we door de telefoon. Dit is geen groot getuigenis, maar hierdoor groeien we. Dus begin met iets, het is nooit te laat.

Wanneer je het Evangelie wilt gebruiken voor je huwelijk, zul je gemotiveerd moeten worden door het Evangelie. Als je echtgenoot de ultieme bron van je geluk is, zul je gek worden wanneer de ander niet geeft wat je nodig hebt. Je huwelijk zal stuklopen. Je hebt een intieme relatie met Jezus nodig. Hij moet de ultieme bron zijn van je geluk. Je echtgenoot mag niet op één staan.

Daarom wijst Paulus in Efeziërs 5 op wat Jezus voor ons heeft gedaan. We kunnen onze echtgenoot alleen dienen wanneer we beseffen dat Jezus ons heeft gediend. Hij gaf zichzelf aan ons zonder dat wij ook maar iets hadden gedaan. Waarom zou ik dit dan ook niet voor mijn echtgenoot kunnen doen?