Kerken, laat je inspireren!

Tegelijk zie je dat er grote geestelijke honger is, met name onder jongeren. Jongeren die nog wat met het geloof hebben, zoeken het soms in alternatieve vormen van kerk-zijn onder de noemer emerging church. Niet meer een vaststaande liturgie, of een statische gemeentestructuur, en al helemaal geen kerkgebouw, maar vloeibare vormen die zich voortdurend aanpassen aan de omgeving. Christelijke gemeenschap op het werk, of in de huiskamer met mensen uit de buurt, of samenkomsten ergens in een café. Het is heel verrassend en ook wel inspirerend wat er soms door jongeren in gang gezet wordt. Tegelijk is het ook heel kwetsbaar. Liquid church, zoals dit verschijnsel ook wel genoemd wordt, is precies wat het woord aanduidt: het is vloeibaar, en het glipt zomaar tussen je vingers door. Veel van die initiatieven overleven niet langer dan een paar jaar.

 

Als we op de langere termijn denken, zullen we het toch meer bij de traditionele kerken moeten zoeken. De plaatselijke kerk is de hoop voor de wereld, zegt Bill Hybels (Willow Creek), en ik val hem daarin bij. Maar dan moet die kerk wel open zijn om zelf eerst diepgaand te veranderen. Want een kerk die eindeloos blijft herhalen wat duidelijk niet werkt, die zal de trend niet keren.

Een aantal kerken die ik ken, hebben qua geloof alles op een rijtje. Maar op een of andere manier is het er stoffig en koud, en zijn zelfs de eigen leden niet meer enthousiast te krijgen. ‘Zou je lid willen zijn van je eigen gemeente, als je er niet voor betaald werd?’, is een vraag die ik soms aan collega-predikanten stel. Een confronterende vraag. Wat houdt ons – ook als we geen predikant zijn – in de kerk? Is het verplichting? Het besef dat God ons roept om dit vervelende verschijnsel, dat nu eenmaal bij het geloof hoort, voor lief te nemen?

Ik vind het altijd verdrietig als ik die negatieve geluiden hoor. Want de kerk kan zo heel anders zijn. Ze kan een bruisende en inspirerende plek zijn, waar mensen graag bij willen horen en waar jongeren hun vrienden mee naartoe nemen. Waar bezoekers van de diensten de ervaring hebben: hier is meer dan een samenkomst van alleen mensen. Zou je dat ook niet mogen verwachten? Dat het merkbaar wordt als christenen samenkomen als kinderen van God, in de Naam van Jezus en in de kracht van de Geest: de Levende Heer is in ons midden?

 

De kerk in haar oervorm was de zichtbare gestalte van het Koninkrijk. Jezus kwam om de realiteit van Gods heerschappij aan te kondigen en die ook te vestigen, in zijn strijd met zonde, ziekte, onrecht, demonen en de dood. Al tijdens zijn leven zie je de contouren van een nieuwe gemeenschap, van mannen en vrouwen die zich rondom Hem verzamelen, en die hun identiteit vinden in de verbondenheid met Hem en met elkaar. Zijn sterven en opstanding zijn de doorgang naar een nieuwe vorm van zijn: niet meer onderworpen aan de wetten van de oude schepping die op de dood uitloopt. Maar levend vanuit de verwachting van de toekomst, die hier en nu al alles anders maakt. Als je de Bijbel leest, kun je een diep verlangen krijgen naar de tijd van de jonge kerk, die een heleboel dingen niet had die wij wel hebben (kerkorde, traditie, theologische opleiding, bijbels en liedboeken, gebouwen en nog veel meer), maar die uit alle poriën ademde: de Geest is hier!

Waar is de kerk die zich opnieuw laat inspireren door dat visioen? Het vreemde is dat in onze tijd er meer dan ooit toerusting mogelijk is – voor vormgeving van het kerk-zijn in een meer bijbelse richting – maar dat veel kerken daar maar mondjesmaat gebruik van maken.

Ook als een predikant of andere leidinggevende een conferentie bezoekt, is het nog niet altijd gemakkelijk de stap naar de praktijk te maken. Mijn ervaring is dat vernieuwing van de gemeente een proces is met veel kanten, en dat onderwijs daar slechts één van is. Meer mensen uit dezelfde gemeente moeten ervaringen kunnen opdoen die het verlangen wakker maken en vormgeven, en die een plaatje geven van wat een vernieuwde kerk zou kunnen inhouden. Er is niets zo aanstekelijk geweest in mijn eigen ontwikkeling als eerst op een conferentie en later ook in een andere gemeente de realiteit van het werk van de Geest letterlijk aan den lijve te ervaren. Dat haal je uit geen boek!

Voor onze gemeente was het cruciaal dat er eerst een paar en later heel veel gemeenteleden elders ervaringen opdeden, die ze mee terugnamen naar de gemeente. De vraag waarmee ze kwamen, werd toen: waarom doen wij het niet zo, als we op die andere plek ervaren hebben?

We geloven niet alleen dat het anders kan, we hebben het zelf met eigen ogen gezien. En dat is nog altijd de beste manier om iets in gang te zetten. Deze zomer zijn er weer diverse mogelijkheden om je te laten vormen en inspireren. En om veel te verwachten, met name ook voor de traditionele kerk. Want een kerk die wortelt in de traditie, en die daardoor niet verlamd wordt maar juist kracht ontwikkelt om het Evangelie eigentijds te vertalen, zo’n kerk is werkelijk ‘hoop voor de wereld’.