Tim Keller over het huwelijk, n.a.v. Efeziërs 5: 21-32 (deel 5)
Soms hebben de sentimentele praatjes over het huwelijk in de kerk net zoveel diepgang als een Hallmarkkaart. Maar het huwelijk is veel meer dan dat en alles behalve sentimenteel. Het huwelijk is glorieus. Het huwelijk is vurig, krachtig en vreugdevol én het huwelijk is moeilijk. Het is bloed, zweet en tranen. Het is verslagen worden en overwinnen. Het is bijna alles, behalve zoet en sentimenteel. Op veel avonden vallen man en vrouw in slaap na een zware dag huwelijk. Het enige gedeelte dat ze zich bij het inslapen kunnen herinneren van deze tekst is: dit is een diep mysterie [NBG: een groot geheimenis]. De bijbelse kijk op het huwelijk is compleet realistisch: het huwelijk is groots, het is verschrikkelijk, het is glorieus, het is bloed, zweet en tranen. Het is NIET zoet.
De verzen over het huwelijk in Efeziërs 5 zijn gebaseerd op de voorafgaande verzen over het vervuld zijn met de Heilige Geest. Paulus veronderstelt dat je onzelfzuchtig kunt zijn doordat de Heilige Geest in je werkt. Het resultaat van vervuld zijn met de Heilige Geest (Ef. 5: 18vv) staat in vers 21: ‘Onderwerp je aan elkaar uit vrees voor Christus’. Deze vrees voor Christus - het besef dat Hij je verlost heeft, voor je zorgt en van je houdt - creëert onzelfzuchtigheid. Daardoor ben je bereid om de ander te dienen, bereid om je rechten op te geven door de behoeften van iemand anders vóór die van jezelf te laten gaan.
Dit artikel maakt deel uit van het dossier Keller over het huwelijk
Dit artikel is verschenen in CV·Koers juli 2007
Naar boven | Reageer op dit artikel | Mail naar vriend(in) | Print dit artikel
Het doel van het huwelijk is vriendschap
Soms hebben de sentimentele praatjes over het huwelijk in de kerk net zoveel diepgang als een Hallmarkkaart. Maar het huwelijk is veel meer dan dat en alles behalve sentimenteel. Het huwelijk is glorieus. Het huwelijk is vurig, krachtig en vreugdevol én het huwelijk is moeilijk. Het is bloed, zweet en tranen. Het is verslagen worden en overwinnen. Het is bijna alles, behalve zoet en sentimenteel. Op veel avonden vallen man en vrouw in slaap na een zware dag huwelijk. Het enige gedeelte dat ze zich bij het inslapen kunnen herinneren van deze tekst is: dit is een diep mysterie [NBG: een groot geheimenis]. De bijbelse kijk op het huwelijk is compleet realistisch: het huwelijk is groots, het is verschrikkelijk, het is glorieus, het is bloed, zweet en tranen. Het is NIET zoet.
De verzen over het huwelijk in Efeziërs 5 zijn gebaseerd op de voorafgaande verzen over het vervuld zijn met de Heilige Geest. Paulus veronderstelt dat je onzelfzuchtig kunt zijn doordat de Heilige Geest in je werkt. Het resultaat van vervuld zijn met de Heilige Geest (Ef. 5: 18vv) staat in vers 21: ‘Onderwerp je aan elkaar uit vrees voor Christus’. Deze vrees voor Christus - het besef dat Hij je verlost heeft, voor je zorgt en van je houdt - creëert onzelfzuchtigheid. Daardoor ben je bereid om de ander te dienen, bereid om je rechten op te geven door de behoeften van iemand anders vóór die van jezelf te laten gaan.
Zoals we gezien hebben, is het kernprobleem in het huwelijk egoïsme. Alle andere problemen zijn daarvan af te leiden en alleen de Geest van God kan ons egoïsme vernietigen. Er zijn mensen die relatief goede huwelijken hebben zonder deze onzelfzuchtigheid, maar meestal is dat niet veel meer dan vreedzame coëxistentie: jij blijft daarvan af en ik zal daarvan afblijven. De kracht van het huwelijk is een geest van onzelfzuchtigheid door het evangelie. Egoïsme is het kernprobleem van je huwelijk en zal het kernprobleem worden als je gaat trouwen en is waarschijnlijk het kernprobleem geweest als je bent gescheiden.
Je kunt niet besluiten of en met wie je gaat trouwen als je niet weet wat het huwelijk is. Jezus zegt: Voordat een man een toren bouwt, of voordat een koning de strijd begint, berekent hij de kosten (Lukas 14:28-30). Ze bedenken wat het allemaal met zich meebrengt en wat de consequenties zijn. Je kunt geen beslissing nemen over het huwelijk als je niet leest wat de bijbel erover zegt. Een van die dingen is dat het huwelijk een verbond is: een publieke, permanente, exclusieve en wettige overeenkomst waarin staat dat je je hele leven deelt met iemand anders. Je zou jezelf alleen moeten geven aan iemand die bereid is om jou zo’n belofte te doen en aan wie jij bereid bent zo’n belofte te doen.
Liefde in de bijbelse definitie is: toewijding. Je hebt daar diepe behoefte aan en ergens weet je dat ook wel. Het is belangrijk om je dit te realiseren, ook als je niet getrouwd bent. Liefde in de bijbel is gewoon een besluit om iemand anders te dienen en met iemand verbonden te zijn, ongeacht wat je voelt en ongeacht wat de ander doet. Je gevoelens helpen wel om bij de deur te komen, maar de deur zal niet opengaan tenzij je het besluit neemt om van deze persoon te zullen houden. Want gevoelens zullen komen en gaan. Veel mensen trouwen niet omdat ze denken dat de gevoelens er altijd moeten zijn. Ze denken: ‘Als dit de ware is, dan zullen mijn gevoelens nooit minder worden. Ik zou nooit naar die persoon kijken en walgen en altijd de aandrang hebben om mezelf aan die persoon te geven.’ Maar je als je hierop wacht, kun je wachten tot je een ons weegt.
Veel mensen hebben het idee dat je altijd verliefd bent als je met de juiste persoon getrouwd bent. Als ze dan in de praktijk niet meer verliefd zijn, denken ze dat ze een fout hebben gemaakt en iemand anders moeten hebben. Misschien denk jij ook zo, maar laat die spanning toch wegebben! Ga die doodse periode door naar het grotere en veel diepere geluk dat volgt. Eigenlijk is de spanning die we gewoonlijk verliefdheid te noemen, ten diepste een egokick: ‘Hier is iemand waarvan ik denk dat anderen haar bewonderen, en kijk nou, ze vindt me leuk!’ Dat is genoeg om een tijdje in een roes te komen. Op een gegeven moment kom je op een punt dat je een beslissing moet nemen en de spanning moet laten wegebben. Geef, dien, doe daden uit liefde, en je ontdekt dat je echt verliefd wordt. Maar er moet iets sterven van de spanning voordat je die echte liefde hebt. Heel veel mensen laten dat nooit gebeuren of denken dat ze zich ontzettend hebben vergist als het gebeurt. Maar liefde is allereerst toewijding om mensen te dienen, actie en deze liefde heeft gevoelens tot gevolg.
Prioriteit
We zagen al dat een man zijn vader en moeder zal verlaten en zijn vrouw aanhangen. Dit betekent dat er geen andere relatie fundamenteler is dan de relatie tussen een man en zijn vrouw. Dat is de primaire relatie. De ouder-kindrelatie is secundair en daarom moet je partner en je huwelijk topprioriteit hebben. Het gaat vóór je carrière, vóór je vrienden, vóór je kinderen. Maar wat als de één denkt dat hij zijn huwelijk op de eerste plek heeft staan, maar de ander denkt van niet? Als je partner tegen jou zegt dat je hem of haar niet op de eerste plek zet, dan kun je niet zeggen dat je dat wel doet. Stel dat je partner tegen je zegt: ‘Je hebt een trui aan, maar ik weet dat je het nog koud hebt, dus je moet nog een trui aan.’ Je zou antwoorden: ‘Hoe kun jij dat nou weten? Ik ben toch degene die weet of ik het koud heb?’ Mensen die psychisch in de knoop zitten of irrationeel jaloers zijn buiten beschouwing gelaten (die zijn ver in de minderheid): als je partner denkt dat jij je huwelijk niet op nummer één hebt staan, dan moet je naar hem of haar luisteren, want alleen hij/zij kan het weten. Als je partner denkt dat jullie een communicatieprobleem hebben, maar jij denkt van niet, dan is er per definitie een communicatieprobleem. Je moet er beiden van overtuigd zijn dat je huwelijk goed is, anders is het dat niet!
Je huwelijk op de eerste plek zetten, betekent ten eerste dat je allebei steeds opnieuw controleert of het bij jullie allebei de prioriteit heeft die het zou moeten hebben. Je huwelijk is zó gebouwd dat het de prioriteit moet hebben. Als je dat niet geeft, dan negeer je een bijbels principe en bijbelse principes bijten terug. Als jij ze breekt, dan breken ze jou. Het is nu eenmaal de manier waarop het huwelijk in elkaar zit. Als jij trouwt en je zet je huwelijk op de tweede plaats, dan zal je huwelijk je vernietigen. Als twee mensen samen verdergaan, kunnen zij alles negeren, behalve dat wat de bijbel erover zegt. De bijbel zegt dat je je vader en moeder moet verlaten en een nieuwe eenheid, een nieuwe familie moet worden.
Eén
De bijbel zegt dat twee mensen samen komen om één te worden, één vlees te zijn. Dit betekent meer dan één lichaam worden. In Handelingen 2:17 zegt God dat Hij zijn Geest zal uitstorten op alle vlees. Betekent dat dat mijn lichaam de Geest krijgt, maar niet mijn ziel? Nee. Het woord vlees betekent in zowel het Grieks als het Hebreeuws, niet alleen het lichaam, maar de hele persoon. Het vers in Handelingen betekent dus dat God zijn Geest zal uitstorten op alle mensen. En wanneer Paulus zegt: ‘die twee zullen tot één vlees zijn’, dan staat er: die twee zullen één persoon worden. Het had niet sterker kunnen worden uitgedrukt! Het betekent dat er nooit een huwelijk, nooit een eenheid, nooit een familie is geweest als die van jou. Jullie huwelijk is uniek. Jullie worden een nieuwe eenheid. Je bent niet als je eigen vader en moeder of als je schoonvader en -moeder. Daarom kun je in je huwelijk niet zeggen: ‘In mijn familie doet de man altijd dit. En zó geven wij cadeautjes. En als er in mijn familie een kind geboren werd, dan deed de vrouw zo.’ Als de bijbel het zegt, dan moet je het doen, want God heeft het huwelijk uitgevonden en Hij weet hoe het in elkaar zit. Maar, behalve over de dingen waarover de bijbel heel duidelijk is, is over alles discussie mogelijk! Je bent een nieuwe eenheid. Je moet op basis van jullie behoeften en jullie mogelijkheden en vaardigheden jullie leven definiëren en een nieuwe cultuur ontwikkelen, nieuwe ceremonies, nieuwe rituelen. En als je dat niet doet, dan heb je je vader en moeder niet verlaten.
Het huwelijk moet prioriteit hebben en jouw huwelijk moet boven je ouders staan en boven wat zij denken, en boven je carrière, en boven je kinderen. Kinderen heb je alleen maar tijdelijk. Voed ze op, zegt de bijbel. Weet je wat dat betekent? Het betekent: zorg dat je ze kwijt raakt. Letterlijk betekent het: zorg dat ze op een plek komen waar ze jou niet nodig hebben. Dat is je doel als ouder. En als je ontdekt dat je kinderen belangrijker voor je zijn dan je partner, ontstaan er allerlei problemen. Je kinderen mogen niet een grotere bron van energie voor je zijn dan je partner. En niet de grootste bron van zelfvertrouwen voor jou. Als dat zo is, en als je kinderen je leven zinvol maken en je het gevoel geven dat er tenminste iemand is die van je houdt, dan heb je echt een probleem. En je kinderen zullen veel problemen hebben in de toekomst. Het is een van de kernproblemen bij kindermishandeling. Kindermishandeling en -misbruik komt veel voor in gezinnen waar de kinderen surrogaatechtgenoten zijn geworden.
Vriendschap is het doel
Het doel van het huwelijk is vriendschap. Je partner moet je beste vriend zijn, anders heb je geen huwelijk. Dit is niet erg traditioneel, maar wel bijbels. Stel dat Tom goed bevriend is met Corine. Zij zet hem niet in vuur en vlam, maar Tom kan wel zijn hart bij haar uitstorten, zijn leven met haar delen en hij begrijpt haar en zij begrijpt hem. Maar Corine is niet Tom’s type, hij voelt zich niet tot haar aangetrokken. Dan ontmoet hij Laura. Hij weet heel goed dat hij nooit zo goed bevriend met haar zal worden als met Corine, maar toch gaat hij een relatie met haar aan. Dit komt vaak voor en meestal vinden we het normaal en dat zegt iets over ons begrip van het huwelijk. Want eigenlijk heeft Tom verkering met een seksobject: Laura is niet zijn beste vriend, dat is Corine. Maar tot Corine voelt hij zich seksueel niet aangetrokken. Vooral in het oude testament is één van de woorden voor echtgenote: verbondspartner, soulmate. Toen Adam voor het eerst zijn vrouw Eva zag, zei hij niet: ‘Wat een lekker ding.’ Hij zei: ‘Dit is dan eindelijk vlees van mijn vlees en been van mijn gebeente!’ In feite zei hij: ’Van jou houden? Ik BEN jou’ of: ‘Jij bent mij’, of zoiets. Hij is ondersteboven en wat hij bedoelt, is: ‘In jouw aanwezigheid weet ik eindelijk wie ik ben, ik ben eindelijk heel.’
Samen reizen
Vriendschap is een diepe eenheid die ontstaat door een gezamenlijke reis naar dezelfde horizon. Diepe eenheid door samen te reizen. C.S. Lewis spreekt in zijn boek De vier liefdes over erotische liefde en vriendschappelijke liefde: eros en filios. Als je beide liefdes uit zou moeten tekenen, dan kijken bij eros twee mensen naar elkaar en bij filios kijken twee mensen samen naar iets anders. Dat is het verschil tussen eros en filios.
Als je precies wilt weten wat filios is moet je eens kijken naar die oude mannenfilms. Daarin heb je vaak zo’n groep mannen die elkaar haten omdat ze zo verschillend zijn: een academicus, een ex-gevangene en een techneut. In het begin van de film zie je allemaal conflicten en op een gegeven moment ontwikkelen ze eenzelfde visie, hebben ze een gezamenlijk doel. Ze kijken naar dezelfde horizon: ‘We gaan de planeet overwinnen.’ Vervolgens worden deze jongens vrienden. Ze redden elkaar onderweg van gevaarlijke dingen. Ze verliezen ledematen voor elkaar. Al deze films zijn groots, geweldig. Vaak slecht geacteerd, maar toch gaaf.
In de bijbel is filios altijd het eerste stadium. Eros volgt daar meestal vanzelf uit. Dat is wat er ook in deze films gebeurt. Hierin is het geen erotische liefde in de zin van seksuele liefde, maar wel ontwikkelt er zich een diepe eenheid, doordat ze een gezamenlijke horizon hebben, omdat ze dezelfde kant op gaan. En op een gegeven moment kunnen ze echt naar elkaar kijken en elkaar aardig vinden, van elkaar houden. Vriendschap is diepe eenheid die voortkomt uit het hebben van dezelfde horizon.
Horizon
Wat is een bijbelse gezamenlijke horizon in het huwelijk? Deze vraag is erg belangrijk. Het is één van de redenen waarom twee christenen een zo onvoorstelbaar veel mooier huwelijk zouden kunnen hebben dan niet-christenen. Het staat in Efeziërs 5 bij wat de man geacht wordt te doen, maar beiden moeten het doen: ‘Mannen, hebt uw vrouw lief, evenals Christus zijn gemeente heeft liefgehad, om haar te heiligen, haar reinigende door het waterbad met het woord, en zo zelf de gemeente voor zich te plaatsen, stralend, zonder vlek of rimpel of iets dergelijks, zó dat zij heilig is en onbesmet.’ Paulus gaat door op de overeenkomst tussen de relaties Christus en de kerk en man en vrouw. De reis die je in het huwelijk maakt, is de reis naar de troon van God. De gezamenlijke horizon, de diepe eenheid, ontstaat door de gezamenlijke reis waarin je de ander in een heilige, reine en smetteloze toestand probeert te krijgen. Met andere woorden: in een christelijk huwelijk kijk je naar de ander en je ziet de mooie kanten die God in zijn/haar leven aan het werken is.
Veel mensen die trouwen, kijken naar een standbeeld terwijl ze eigenlijk moeten kijken naar een prachtig blok marmer. Als je trouwt omdat je aanstaande zo geweldig is, dan begrijp je de reis nog niet. De passie en het doel van een christelijke man en vrouw is om voor de troon van God te komen. Onderweg geven ze zichzelf en reinigen ze de ander door het waterbad van het woord. Ze kijken naar elkaar en zeggen: ‘Ik zie iets prachtigs onder al je fouten, gebreken, zwakheden, afhankelijkheden en onvolwassenheden. Ik zie wie God wil dat je eigenlijk bent. Ik zie flitsen van onsterfelijkheid en van glorie en ik wil jou helpen de persoon te worden die God wil dat je bent. Ik zie je potentieel, en ik weet dat jij hetzelfde kunt doen bij mij. We willen elkaar presenteren voor de troon, zonder vlek en rimpel.’ Twee christenen die dit begrijpen en helemaal opgedost voor de dominee staan, realiseren zich dat het een beetje toneel is. Heb je ooit kinderen bruiloftje zien spelen? Het ziet er altijd een beetje idioot uit. Dat komt omdat ze niet groot en niet wijs genoeg zijn om het in het echt te doen. Als jij voor het altaar verschijnt in je trouwkleren, dan zeg je in feite dat je over een paar biljoen jaar voor de troon zult staan. Dan zullen jullie zielen en karakters helemaal rein zijn, zonder vlekken en oneffenheden en God zal naar jullie kijken en zeggen: ‘Goed gedaan, goede en trouwe slaven. Door de jaren heen hebben jullie elkaar opgebouwd, je hebt jezelf opgeofferd voor de ander, jullie hebben elkaar opgedragen in gebeden, en jullie hebben elkaar geconfronteerd, berispt en geknuffeld. Jullie hadden elkaar lief en duwden elkaar voortdurend Mijn kant op. En kijk nou eens! Je bent stralend, je kunt voor Mij verschijnen, zonder vlek of rimpel.’ Als twee christenen voor het altaar verschijnen, realiseren ze zich dat ze in de verre toekomst naast elkaar zullen staan met de vreugde en het besef dat ze verlossend hebben gewerkt in het leven van een ander.
Het ultieme doel van je huwelijk is diepe eenheid die voortkomt uit het samen reizen in de richting van heiligheid. Romantiek, lol en al die andere dingen zijn daar gewoon de resultaten van. Ze zijn het toetje, niet het hoofdgerecht. Je bent verbonden aan de heiligheid van de ander, aan de schoonheid, aan de grootheid, aan de perfectie, de eerlijkheid, de compassie van de ander. Als je je verbonden hebt aan een lager doel, dan speel je alleen maar bruiloftje, je doet het niet echt.
Partnerkeuze
Als we op zoek zijn naar een partner, zijn we geneigd om te beginnen met romantiek, met eros. Vervolgens kijken we of degene tot wie we ons aangetrokken voelen een vriend zou kunnen worden. Zo strepen we al gauw de mensen weg die er niet cool uitzien, niet innemend zijn of te lang, te kort, te dik of te dun. Het gaat hier trouwens over christenen, niet over mensen die gewoon met elkaar het bed in duiken. Christenen zouden niet moeten beginnen met eros. Want in feite zou je op deze manier al die mensen kunnen hebben weggestreept die fantastische echtgenoten hadden kunnen zijn, omdat zij fantastische vrienden hadden kunnen zijn. Maar je hebt bij het zoeken naar een partner het aanbod verkleind tot degenen met wie je denkt een romantische sensatie te kunnen hebben. Misschien wordt een van hen een goede vriend, maar het is goed mogelijk dat je de best mogelijke kandidaat al weggestreept hebt. Begin met vriendschap. Begin met uitvinden of jullie een gezamenlijke passie hebben, dezelfde horizon. Vraag je af of de ander diepgang heeft, of de ander jou begrijpt en of je kwetsbaar kunt zijn bij de ander. Dat zijn vragen die je zou moeten stellen als je probeert uit te vinden of je vrienden zou moeten worden met iemand. Hoe kun je nou mensen wegstrepen! Je zou best wel eens al jaren mensen kunnen elimineren die geweldige mannen of vrouwen voor jou hadden kunnen zijn.
Oppassen
Het is goed als je een vriendschap opbouwt met een man of een vrouw. Het is de manier waarop je erachter kunt komen met wie je een toekomst kunt hebben. Maar je moet ook oppassen. Als je heel ver gaat en echt goede vrienden bent, dan heb je volgens de definitie van de bijbel in feite verkering, ook als je nog niet romantisch bent geweest. Want je doet, bewust of onbewust, precies wat de bijbel zegt dat je zou moeten doen. Je bent in het eerste stadium in de richting van een huwelijk. Als jij je hart kunt openen voor iemand, kwetsbaar kunt zijn en begrip vindt, dan heb je vriendschap. Vriendschap tussen een man en een man en vriendschap tussen een vrouw en een vrouw is één ding. Maar vriendschap tussen een man en een vrouw is anders. Daar is iets mee, vanwege de manier waarop God Adam en Eva maakte.
God stopte de karakteristieken van de mens niet allemaal in de man of in de vrouw, maar verdeelde ze op zo’n manier tussen beiden dat Adam zich alleen voelde. Toen Adam nog niet had gezondigd en een perfecte relatie had met God, was Adam eenzaam. God schiep Eva om Hem te completeren. De vriendschap tussen de seksen heeft een ongewoon diepe, completerende component. Het is heel diep en mysterieus als je je realiseert dat je niet alleen in de aanwezigheid bent van een vriend, maar ook in de aanwezigheid van de Ander. Je bent in het gezelschap van iemand die anders is. En als jij kwetsbaar bent bij de ander en hij of zij jouw zonden en problemen ziet en zegt dat hij/zij het begrijpt, dan geeft dat een voldoening en completeert dat jou op een heel andere manier dan iemand van je eigen sekse dat zou kunnen doen.
Als je een echt diepe vriendschap hebt met iemand van het andere geslacht, heb je eigenlijk verkering. Je bent op weg naar een huwelijk en daarom moet je heel voorzichtig zijn. Als jij iemand zo kwetsbaar maakt maar je niet sociaal aan hem persoon verbindt; als je niet erkent dat je in feite verkering hebt, terwijl je wel een diepe vriendschap ontwikkelt, dan gebruik je hem of haar. En als je denkt dat dat wel meevalt of niet waar is, als je denkt dat die andere persoon zich niet gebruikt voelt, zorg dan dat je dat heel zeker weet. Praat met die persoon. Kijk uit!! Want je hebt verkering op de manier waarop de bijbel zegt dat je verkering zou moeten hebben. Je denkt alleen dat je geen verkering hebt.
Wat is een vriend?
In Spreuken wordt veel gezegd over vriendschap. Hieronder lopen we de karakteristieken van een vriend langs. Het gaat in Spreuken om vriendschap in het algemeen, maar het geldt uiteraard ook voor het huwelijk. Want het huwelijk is de meest intense vriendschap die je kunt hebben.
Wat is een vriend?
In Spreuken wordt veel gezegd over vriendschap. Hieronder lopen we de karakteristieken van een vriend langs. Het gaat in Spreuken om vriendschap in het algemeen, maar het geldt uiteraard ook voor het huwelijk. Want het huwelijk is de meest intense vriendschap die je kunt hebben.
Een vriend is consistent. Een vriend is er altijd voor jou. Als je hem nodig hebt, extreme dingen daar gelaten, dan is een vriend er, hij luistert, hij is met jou verbonden. Er is een consistentie, een basis. Als de ander niet consistent is, dan is hij geen vriend.
Een vriend is eerlijk. Een vriend is eerlijk tegen jou en over jou. Veel mensen zijn wel eerlijk over jou. Ze vertellen je wat er goed en slecht aan je is en wat ze van je vinden. Maar ze zijn niet eerlijk tegen jou, ze zullen niet veel over zichzelf vertellen. Ze zijn niet echt open. Dat zijn geen vrienden. Een vriend is eerlijk over wat hij van jou vindt én hij is eerlijk over zichzelf.
Een vriend is kwetsbaar. Je bent in staat en je bent bereid om tot op zekere hoogte naakt te zijn. Naakt zijn betekent dat je helemaal open bent. Je laat helemaal zien wie je bent. De ander ziet alles, je verbergt niets. Dat is fysieke naaktheid, maar ook naaktheid in het algemeen. Emotionele naaktheid bijvoorbeeld, betekent dat je geen geheimen hebt. Is je vriend iemand voor wie je geheimen moet hebben? Zijn er dingen die hij/zij nooit zal begrijpen, terwijl ze wel heel erg bij je horen? Dan ben je niet naakt en dus niet echt bevriend met die persoon. Spreuken spreekt niet over de absolute en totale naaktheid en vriendschap in het huwelijk, maar je kunt wel zien dat het patroon hetzelfde is. In het huwelijk is het het meest dynamisch. Kwetsbaarheid betekent dat je je hart kunt openen, dat je niets achter hoeft en zult te houden. Het huwelijk is de ultieme vriendschap; en fysieke naaktheid wordt geacht samen te gaan met alle mogelijke andere vormen van naaktheid. Volgens de bijbel moet je niet fysiek naakt bij elkaar zijn totdat je naakt bent in alle andere opzichten. Als iemand zegt dat hij niet wil trouwen, maar wel met je wil samenleven, zegt hij/zij eigenlijk dat hij/zij wel fysiek naakt wil zijn, maar niet economisch en sociaal. In feite is hij of zij nog niet helemaal kwetsbaar voor jou.
Een vriend zegent je. Een vriend is iemand die je voortdurend zegent. Toen Jakob stierf, kwamen al zijn kinderen en kleinkinderen aan zijn bed, en hij zegende hen. Wat doet hij dan precies? Hij zegt: ‘Ik zie grote dingen voor je, ik zie wat God aan het doen is in jouw leven.’ Dit is bevestiging. In psychologische termen is bevestiging echter veel zwakker dan waar dit over gaat. Dit is diepe bevestiging. Stel dat ik mijzelf helemaal voor jou open. Jij kijkt bij mij naar binnen en zegt: ‘Ik houd van jou. Ik accepteer dit deel van jou en ik houd van jou ondanks dat.’ Dat is bevestiging. Een goede vriend is iemand die jou beter kent dan dat je jezelf kent, iemand die jou beter begrijpt en een beter idee heeft van waar je heen zou moeten gaan.
Wees een vriend
Wat moet je doen om zo’n vriend te worden? Het vereist consistentie, eerlijkheid, kwetsbaarheid en het vereist dat je de ander begrijpt, bevestigt en zegent. De meest destructieve angst, zei J.K. Chesterton, is de angst om sentimenteel te lijken. Deze angst is in relaties vernietigend. We zeggen zo vaak ‘doei, tot ziens’ terwijl we ‘ik mis je’ en ‘ik hou van je’ bedoelen. We zijn alleen te bang om dat hardop te zeggen. En iemand die bang is om dit te zeggen, om uit te drukken wat hij werkelijk denkt of voelt, is nog niet in staat een zegen te zijn voor iemand anders.
Als je getrouwd bent, doe er dan alles aan om beste vrienden te worden. Misschien betekent dat dat je met je partner om de tafel moet gaan zitten en elkaar moet vertellen dat er dingen zijn waarover je niet met elkaar kunt praten. Zeg het als je bang bent om te praten over wat echt in je hart leeft, omdat je denkt dat de ander je dan uitlacht of een snauw geeft. Praat over al die dingen die je ervan weerhouden om echt naakt te zijn bij je partner. Het is heel waarschijnlijk dat je partner hetzelfde denkt. Het komt niet vaak voor dat de één zegt dat hij helemaal open is en de ander dat hij dat eigenlijk niet kan zijn. Je moet er alles aan doen om beste vrienden te worden en dat ben je niet als je geheimen voor elkaar hebt.
Christen
Als jij een christen bent en je aanstaande is dat niet, dan is het eigenlijk niet mogelijk om helemaal kwetsbaar bij elkaar te zijn en om door de ander gezegend te worden. Als je christen bent, kun je je hart alleen openen voor je niet-christelijke partner als Christus niet het centrum van je leven is. Als Christus je hele hart vervult en je partner heeft dat niet, dan kun je niet verwachten dat hij of zij je begrijpt. Je moet Christus in de buitenwijken van je hart houden als jij in veel andere opzichten close bent met je partner en goede vrienden met hem of haar bent. Het is gewoon te pijnlijk om Christus in het centrum van je leven te hebben, terwijl je partner dat niet begrijpt. Want als je partner Christus niet begrijpt, dan begrijpt hij of zij jou niet. En dat wat je het liefste wilt, dat wat echt romantisch en passioneel is, dat wat een vriendschap echt een huwelijk maakt, is iemand die diep binnen in je kijkt en zegt: ‘Ik hou van je, ik begrijp je, ik zie je passies, ik zie je horizons. Ik ben onderweg naar jou.’ Als je dit soort complete naaktheid, kwetsbaarheid, begrip en acceptatie hebt – dat ook in de beste huwelijken niet heel vaak voorkomt - dan proef je hoe het leven in de hemel moet zijn. Je moet niet trouwen met iemand die geen gelovige is, omdat je uiteindelijk geen vrienden kan zijn. Als je het wel kunt, heb je Christus naar de rand van je hart verplaatst. Dan houd je Hem uit het centrum van leven.
Jezus
Jezus is natuurlijk de ultieme Vriend. Hij is consistent, eerlijk, kwetsbaar, en zegenen? Hij doet niet anders! De vriendschap van Jezus Christus met ons is de grootste vriendschap. Hij zei: ‘Ik noem jullie mijn vrienden.’ Pas wat je leert in je relatie met Jezus toe op je andere relaties. Als je niet getrouwd bent, zal dat je bewegen en voorbereiden tot een echt huwelijk. Als je getrouwd bent, zal dat je een huwelijk geven dat zingt! Zodat je op een dag kan zeggen: ‘Dit is nu been van mijn gebeente en vlees van mijn vlees. Nu ik met jou ben, weet ik wie ik ben.’
Bewerkt door Ineke Marsman-Polhuys, Ineke.Marsman@gmail.com
Verwerkingsvragen
1) Het huwelijk is uniek, een nieuwe eenheid. Ervaar je dat ook zo?
2) Keller wijst erop dat je kinderen belangrijker voor je kunnen zijn dan je partner. Hoe is dat in jouw gezin? Bedenk hoe je samen een betere balans hierin kunt vinden.
3) Vriendschap is een diepe eenheid die ontstaat door een gezamenlijke reis naar dezelfde horizon. Wat is jullie horizon? Wat is je reactie op Kellers beschrijving van de bijbelse gezamenlijke horizon?
4) Keller noemt vier karakteristieken van een vriend. Leg die eens naast jezelf. Op welke manier kun jij groeien in de vriendschap met je partner?
5) Praat er met elkaar over hoe jullie kunnen/moeten werken aan een diepere vriendschap binnen jullie huwelijk.
Dit artikel maakt deel uit van het dossier Keller over het huwelijk
Naar boven | Reageer op dit artikel | Mail naar vriend(in) | Print dit artikel
