'Bevrijdingspastoraat hoort binnen de kerk'

Hettie heeft een moeilijke jeugd gehad. Al jong heeft ze last van negatieve gedachten. ,,Ik dacht voortdurend: ik mag er niet zijn. Ik deed aan zelfbeschadiging en wilde niet meer leven.”

Vooral in haar relatie tot Jezus ervoer Hettie problemen. In het gezelschap van anderen durfde ze niet hardop te bidden. Ook nam ze soms geen deel aan het Avondmaal, omdat iets in haar binnenste dan ‘nee!’ schreeuwde. Ze kon niet in de bank blijven zitten en moest de kerk verlaten. Tijdens een dienst in een evangelische gemeente vroeg iemand haar of ze de Heilige Geest had ontvangen. Ze wist het niet. Ben ik een kind van God? Heb ik de Heilige Geest? Waar dan? Om zich heen zag ze mensen die vol waren van God, maar zelf kon ze het niet ‘pakken’.

Ze zocht hulp bij een reformatorische hulpverleningsinstelling. Zes jaar lang voerde ze gesprekken met een psychotherapeut. Daarna volgde ze twee jaar haptotherapie. De ene periode ging het beter dan de andere, maar de negatieve gedachten kwamen telkens terug. Terugkijkend op deze periode zijn Hettie en Jaap nog steeds blij met de enorme steun van de hulpverlener. Mede door hem kreeg ze haar leven weer op de rails en konden rouw, pijn en verdriet een plek krijgen. Maar de onrust in haar hoofd bleef. Ze had last van gedachten en stemmen die ze niet het zwijgen kon opleggen.

Inmiddels was het 2004 en volgde Hettie een opleiding voor pastoraal werkster. Juist toen Jaap en zij besloten om het hulpverleningstraject te gaan afronden en ‘er dan maar mee te leren leven’, kwam Hettie via haar opleiding in aanraking met bevrijdingspastoraat. Een andere studente met vergelijkbare problematiek kwam na een vakantie als een bevrijd persoon terug naar school. In navolging van haar zocht Hettie hulp bij Stichting Koinonia. Ze moest een vragenlijst invullen en in de sessie daarna volgde het bevrijdingsgebed. Ze kwam thuis als een bevrijde vrouw. De negatieve gedachten waren weg en kwamen niet meer terug. ,,Ik heb een bodem gekregen in mijn hart”, besluit Hettie. ,,Ik mag er zijn. Ik ben een kind van God.”

,,Ik kan wel zeggen dat ik een andere vrouw heb gekregen”, reageert Jaap. ,,Het heeft mij ook veranderd, ik heb meer oog gekregen voor de geestelijke strijd en de realiteit van de overwinning door Jezus.”

 

,,Adam en Eva kregen van God de heerschappij over de aarde”, vervolgt Jaap. ,,Maar toen zij aten van de verboden vrucht, droegen zij de sleutels over aan satan. Boze geesten kregen de macht. Jezus noemt satan meerdere malen de ‘overste der wereld’. Jezus is gekomen om die heerschappij op te eisen. Op het moment dat Jezus riep ‘het is volbracht’, was satan verslagen. De essentie van bevrijdingspastoraat is mensen bij Jezus brengen. Satan heeft geen recht op degenen die van Jezus zijn.”

,,In de vroege kerk was het gebruikelijk dat rond de doop van bekeerlingen demonen werden uitgedreven en bindingen werden verbroken. Binnen de calvinistische traditie zijn we deze bagage kwijtgeraakt. Door de sterke nadruk op de unieke positie van de apostelen is de gedachte ontstaan dat de praktijk van ziekengenezing en duiveluitwerping ophield bij Paulus. In het Westen zijn er door de Verlichting ook nog eens golven van rationalisme over het geloof gespoeld. En door misstanden in sommige evangelische kringen heerst er in protestantse kerken bovendien koudwatervrees als het over bevrijdingspastoraat gaat.”

,,Die misstanden zíjn er. Dus als we iets willen met deze vorm van pastoraat, zullen we het echt goed moeten doordenken en er heel zorgvuldig mee omgaan. Maar dit geldt voor iedereen die zorg wil bieden.’’

Bevrijdingspastoraat is niet zomaar een hype die de kerken aan zich voorbij kunnen laten gaan, merkt Hettie op. Het behoort deel uit te maken van het pastoraat in iedere bijbelse gemeente. ,,De duivel heeft er al eeuwenlang heel veel baat bij dat er binnen het protestantisme zo weinig kennis is rondom bevrijding.’’

 

Hettie en Jaap genieten van hun veranderde leven, maar ervaren het als hun roeping om ook anderen naar de vrijheid in Christus te leiden. Gedurende ongeveer tien zaterdagen in het seizoen 2005-2006 trainde Stichting Bethanië in Roden – waar Jaap toen nog gemeentepredikant was – een groep van tien mensen, waaronder Jaap en Hettie. Hieruit volgde de geboorte van Team Noord, een gebedsteam voor Noord-Nederland. Sinds zo’n anderhalf  jaar opereert Team Noord zelfstandig. In 2007 volgde Team Noord de intensieve training voor ‘bevrijdingsteams’ van stichting ‘Geboren om vrij te zijn’ (geleid door Wilkin van de Kamp, zie het maartnummer van CVKoers). De cursus omvatte onder meer een weekend op Terschelling en twee ontmoetingsmomenten in Aalten.

Mensen kunnen kosteloos terecht bij het gebedsteam. Wel stelt het team als voorwaarde dat de hulpvrager lid is van een kerkelijke gemeente, zodat er ook werkelijk een gemeenschap is die mensen opvangt na hun bevrijding.

Hettie doet de intakes voor mensen uit de omgeving van Zwolle. Hierbij heeft ze veel baat bij de opleiding contextuele therapie die ze momenteel volgt. ,,Het is belangrijk om de situatie van een persoon helder te krijgen. Het is voelen, aftasten en vragen om een inschatting te maken of er inderdaad sprake is van demonische invloed of gebondenheid.”

,,Dit vraagt ook geestelijk onderscheidingsvermogen’’, vult Jaap aan. ,,Symptomen kunnen psychisch of lichamelijk van aard zijn, en tegelijk een geestelijk aspect hebben.’’

Tijdens de intake vraagt Hettie altijd waarom mensen zelf denken dat ze bevrijding nodig hebben. Soms komt de werkelijke reden niet direct op tafel, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van huwelijksproblematiek. Andere mensen hebben eerst onderwijs nodig om een bijbels beeld van God te krijgen. In de volgende sessies neemt Hettie met de confident een vragenlijst door, die ontworpen is door het team van ‘Geboren om vrij te zijn’. ,,Het mooie van de questionnaire is dat je op een zorgvuldige manier iemands hele leven bespreekt”, geeft Jaap aan.

Het is Hetties doel dat mensen tijdens deze gesprekken inzicht krijgen in hun problematiek. ,,Het gaat ons erom dat mensen hun hele leven bij Jezus willen brengen. Het is zo belangrijk dat mensen beseffen dat ze een eigen wil hebben. Ze kunnen ervoor kiezen geen slachtoffer van de duivel te zijn. Sommige mensen hebben slechts twee gesprekken nodig om dit in te zien, maar ik heb ook mensen begeleid die na een jaar zover waren.”

 

De volgende stap is het bevrijdingsgebed. Hettie gaat nooit alleen de confrontatie met de geestelijke machten aan. ,,Het liefst zou ik het hele traject met iemand samenwerken, maar vooral tijdens het bevrijdingsgebed is het van belang dat je samen bent. Ook de discipelen gingen twee aan twee op pad. Ook dat is een kwestie van zorgvuldigheid: je vult elkaar aan en je hebt gebedsdekking nodig.” Speciaal hiervoor komt dan een ander teamlid uit Noord-Nederland bij de familie Ophoff logeren. ,,We plannen dan een aantal bevrijdingen. Maar het kan zijn dat een ‘geplande’ bevrijding op dat moment toch nog niet doorgaat. Daarin vertrouwen we op de leiding van de Heilige Geest.”

Na een gezamenlijk gebed belijdt de confident zijn zonden en ruimt de ballast in zijn leven op. ,,Daarna verbreken wij de banden die er zijn”, vertelt Hettie. ,,Vervolgens vragen we aan Jezus of Hij alle demonen wil binden. Wanneer er reactie komt, stellen wij vragen. Maar het is niet zo interessant of demonen zich melden. In Jezus’ naam sturen wij ze weg en we geloven dat hetgeen we in zijn naam uitspreken, ook gebeurt.”

Mensen gaan pas naar huis wanneer ze tot rust gekomen zijn. Ze krijgen na hun bevrijding het boekje Hoe behoud ik mijn vrijheid? mee. ,,Na drie weken ontvang ik de mensen opnieuw”, gaat Hettie verder. ,,Nazorg is van groot belang. Bij elke ontmoeting kijk ik of mensen nog een vervolggesprek nodig hebben. Ze moeten de geestelijke wapenrusting leren hanteren.”

Jaap maakt ook deel uit van het team, maar is minder direct betrokken. ,,Mijn rol ligt meer op het vlak van voorlichting. Ik geef onderwijs in de gemeente. Soms bezoek ik een kerkenraad om uitleg te geven. Als je in de bediening staat, moet je er samen achter staan. Maar ik heb op dit moment niet de mogelijkheden om actief in de bediening van de bevrijding te gaan werken.’’

 

In het maartnummer van CVKoers zei psychotherapeut Arthur Hegger niet zo te geloven in de realiteit van ‘demonische bindingen’. Wat naar zijn ervaring doorgaans volstaat, is orde aanbrengen in een ontwricht leven: ,,Dan verdwijnen verklaringen in demonische sfeer als sneeuw voor de zon.’’ Jaap is hier verontwaardigd over. ,,Juist een reformatorische therapeut zou moeten weten dat er drie vijanden zijn, om in belijdenistaal te spreken: de wereld, de duivel en het eigen vlees. Het is te simpel om te zeggen: breng orde aan. Juist psychotherapeuten zouden erachter moeten komen dat er krachten zijn die niet met wetenschappelijke termen te duiden zijn. Uit de Bijbel leren we dat de duivel een reële factor is in ons leven.”

Ook Hettie is het er, vanuit haar eigen ervaring, niet mee eens. ,,In mijn leven was inderdaad orde aangebracht en dat hielp, maar er was een gedeelte dat onopgelost bleef. Ik had stemmen in mijn hoofd. Wanneer het fout ging, leek het alsof ik mijn verantwoordelijkheid ontliep. De duivel laat de kinderen van God niet met rust.”

Jaap en Hettie pleiten sterk voor een goede samenwerking tussen bevrijdingspastoraat en psychotherapie. Hettie: ,,Het bijt elkaar niet, maar vult elkaar aan. Vaak is professionele hulp nodig, maar voor de geestelijke aspecten is er het pastoraat. We zien veel mensen die het overal hebben geprobeerd en ten slotte bij ons terechtkomen. Maar vervolgens moet er ook een zorgvuldige context zijn, van verder pastoraat en therapeutische begeleiding. Het moet niet zo zijn dat bevrijdingspastoraat een eindstation is.”

Jaap: ,,Bevrijdingspastoraat moet geen eilandje zijn in de pastorale zorg. Nu is het nog te ‘bijzonder’. Het zou beter zijn als het een geïntegreerde plek zou krijgen binnen het kerkelijke pastoraat. Dat zal ook wel gebeuren. Want nu kerken steeds meer missionair willen zijn en de wereld ingaan, gaan ze ook meer gebonden mensen ontmoeten. Waar het Koninkrijk wordt verbreid, krijg je onvermijdelijk te maken met geestelijke strijd. Missionair zijn gaat hand in hand met de bediening van bevrijdingspastoraat.”